Dịp Tết, nhiều khoản chi dồn dập khiến không ít người dễ rơi vào cảnh chi quá tay mà vẫn thấy thiếu trước hụt sau. Giải pháp là lập ngân sách Tết thông minh thông minh để chi tiêu đủ đầy, có giới hạn và giảm áp lực tài chính sau Tết. Cùng Tiki Blog tìm hiểu để áp dụng ngay theo từng bước đơn giản.
Vì sao cần lập ngân sách Tết thông minh?
Nguyên nhân dẫn đến chi tiêu quá tay ngày Tết
- Chi tiêu theo trào lưu, sợ “thiếu Tết”: Tâm lý đám đông và nỗi lo không đủ đầy khiến nhiều người dễ dàng mua sắm vượt quá nhu cầu.
- Không tách bạch ngân sách Tết và tiền sinh hoạt: Dùng chung các khoản chi khiến việc theo dõi và kiểm soát ngân sách Tết trở nên khó khăn.
- Dựa vào tiền tiết kiệm dài hạn hoặc vay mượn: Sử dụng các khoản tiền không dành cho chi tiêu ngắn hạn hoặc vay mượn để chi tiêu Tết gây áp lực tài chính lớn sau này.
Hậu quả khi không lập ngân sách Tết:
Tâm lý muốn “sắm Tết” đủ đầy theo đám đông, sợ hãi cảm giác thiếu thốn là nguyên nhân khiến nhiều người dễ dàng chi tiêu vượt quá khả năng. Hậu quả là nhiều gia đình rơi vào tình trạng nợ nần ngắn hạn, phải vay mượn, ứng lương để trang trải, gây áp lực tài chính kéo dài nhiều tháng sau Tết, thậm chí làm mất động lực tiết kiệm cho những mục tiêu lớn hơn trong năm mới.
Lợi ích của việc lập ngân sách Tết thông minh
Việc có một kế hoạch rõ ràng sẽ giúp bạn tránh những rủi ro tài chính không đáng có. Cụ thể như:
- Kiểm soát dòng tiền: Biết rõ số tiền hiện có và giới hạn chi tiêu cho phép.
- Tránh mua sắm cảm tính: Thiết lập giới hạn chi tiêu giúp hạn chế các quyết định mua sắm bốc đồng.
- Tận hưởng Tết trọn vẹn trong khả năng tài chính: Vẫn có thể có một cái Tết ấm no mà không tạo gánh nặng cho tương lai.
Lập ngân sách Tết thông minh là gì? Các bước chi tiết
Lập ngân sách Tết thông minh là xác định trước tổng tiền có thể chi cho Tết, sau đó phân bổ rõ ràng cho từng nhóm chi tiêu quan trọng.
Khác biệt cốt lõi
- Chi tiêu cảm tính: Đây là cách chi tiêu quen thuộc của nhiều người, đặc biệt là trong những dịp lễ hội như Tết. Bạn dễ dàng bị cuốn theo không khí mua sắm, thấy món đồ nào cũng ưng ý và cứ thế móc hầu bao. Hậu quả là tiền trong ví “bốc hơi” nhanh chóng, đến khi sực nhớ ra thì đã hết tiền, thậm chí còn có nguy cơ “vung tay quá trán” vượt quá khả năng chi trả.
- Chi tiêu có ngân sách: Bạn sẽ luôn biết mình có thể chi bao nhiêu cho từng khoản. Điều này giúp bạn nhìn nhận rõ ràng hơn về tình hình tài chính của mình. Thay vì chi tiêu theo cảm hứng, bạn sẽ có xu hướng cân nhắc kỹ lưỡng hơn, ưu tiên những khoản chi thực sự cần thiết và phù hợp với điều kiện.
Bước 1: Xác định tổng ngân sách Tết phù hợp với thu nhập
Đây là bước quan trọng nhất. Sai ở bước này, các bước sau đều khó kiểm soát.
- Các nguồn tiền có thể dùng cho Tết: Lương tháng cuối năm, thưởng Tết (nếu có), khoản tiết kiệm ngắn hạn dành riêng cho Tết.
- Không nên dùng: Quỹ khẩn cấp (tiền để phòng ốm đau, thất nghiệp), tiền tiết kiệm mục tiêu dài hạn.
Ví dụ thực tế:
Thu nhập 2 vợ chồng 25 triệu/tháng, thưởng Tết 15 triệu → tổng tiền khả dụng cho Tết khoảng 15–20 triệu, không phải toàn bộ.
Chi bao nhiêu cho Tết là hợp lý?
Nguyên tắc phổ biến và an toàn: 20–30% tổng thu nhập tháng + thưởng Tết.
Gợi ý theo mức thu nhập:
- Thu nhập 10–15 triệu: Tết khoảng 3–5 triệu.
- Thu nhập 15–25 triệu: Tết khoảng 5–10 triệu.
- Thu nhập trên 25 triệu: Linh hoạt hơn, nhưng vẫn nên có trần.
Cảnh báo: Vay tiền để chi Tết chỉ nên là lựa chọn cuối cùng. Tết vui ngắn, áp lực trả nợ kéo dài.
Bước 2: Các khoản chi tiêu Tết phổ biến cần đưa vào ngân sách
Chi phí ăn uống, thực phẩm ngày Tết
Khoản này thường là “cơn ác mộng” dễ khiến ngân sách Tết của bạn “đội lên” nhất. Tâm lý chung của người Việt là “thừa còn hơn thiếu”, nên chúng ta có xu hướng mua sắm nhiều hơn mức cần thiết. Tuy nhiên, đừng để tình trạng này làm ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính của bạn.
- Bao gồm: bánh chưng, thịt, đồ khô, bánh mứt, trái cây.
- Gợi ý: 25–35% ngân sách Tết.
- Mẹo: Lập danh sách và mua theo bữa, tránh tích trữ quá nhiều.
Quà biếu Tết, thăm hỏi
Quà biếu Tết, thăm hỏi là một phần không thể thiếu trong văn hóa người Việt, nhưng lại rất dễ khiến ngân sách Tết của bạn “đội lên” vì số lượng người nhận có thể tăng đột biến.
- Ưu tiên quà ý nghĩa hơn giá trị.
- Có thể chọn combo quà chung cho nhiều người.
- Gợi ý: 15–25% ngân sách.
Tiền mừng tuổi, lễ chùa
Bên cạnh quà biếu Tết, lì xì mừng tuổi và việc đi lễ chùa đầu năm cũng là những khoản chi thường bị “bỏ quên” nhưng lại cộng dồn thành một số tiền không nhỏ. Để tránh tình trạng này, bạn nên chuẩn bị tiền lẻ từ sớm và quy định mức lì xì cố định cho từng nhóm đối tượng. Khoản chi cho lì xì và lễ chùa này thường chiếm khoảng 10–15% tổng ngân sách Tết của bạn.
Mua sắm, trang trí Tết
Với mục Mua sắm, trang trí Tết, hãy ưu tiên tái sử dụng đồ cũ và chỉ mua những món thực sự cần thiết để tránh “cháy túi” vì những chương trình khuyến mãi hấp dẫn. Hãy dành khoảng 10-20% ngân sách cho khoản này, nhớ rằng quà tặng ý nghĩa quan trọng hơn giá trị vật chất.
Việc chi tiêu có kế hoạch cho những khoản này thường bị đánh giá thấp khi lập ngân sách, nhưng lại là yếu tố then chốt để bạn có một mùa Tết đủ đầy mà không lo gánh nặng tài chính.
Đi lại, du lịch, về quê
Một trong những khoản chi tiêu thường bị đánh giá thấp khi lập ngân sách Tết chính là chi phí đi lại, du lịch, về quê. Đừng quên tính toán cả xăng xe, vé xe, vé máy bay, cùng các chi phí phát sinh có thể có.
Lời khuyên là bạn nên đặt vé sớm để có thể tiết kiệm một khoản đáng kể. Tùy theo hoàn cảnh và nhu cầu, bạn có thể dành khoảng 10–20% ngân sách cho mục này.
Bước 3: Cách phân bổ ngân sách Tết dễ áp dụng
Nguyên tắc phân bổ ngân sách 5 nhóm
- Ăn uống – sinh hoạt Tết.
- Quà biếu – mừng tuổi.
- Mua sắm – trang trí.
- Đi lại – du lịch.
- Dự phòng và sau Tết.
Khoản dự phòng giúp bạn không bị động khi phát sinh.
Gợi ý tỷ lệ phân bổ ngân sách Tết thông minh
| Đối tượng | Ăn uống | Quà biếu | Mua sắm | Đi lại | Dự phòng |
|---|---|---|---|---|---|
| Độc thân | 30% | 15% | 20% | 20% | 15% |
| Gia đình trẻ | 35% | 20% | 15% | 15% | 15% |
| Gia đình 2 thế hệ | 40% | 25% | 10% | 10% | 15% |
Tỷ lệ này mang tính tham khảo, cần điều chỉnh theo thực tế.
Bước 4: Nguyên tắc chi tiêu Tết thông minh để không “vung tay quá trán”
- Nguyên tắc 1: Mua theo danh sách, không theo cảm xúc. Luôn bám danh sách đã lập, dù có khuyến mãi.
- Nguyên tắc 2: Chốt ngân sách trước khi mua Biết rõ mình được chi bao nhiêu cho mỗi nhóm.
- Nguyên tắc 3: Ưu tiên giá trị sử dụng. Quà biếu vừa phải, ăn uống đủ dùng.
- Nguyên tắc 4: Theo dõi chi tiêu hằng ngày Ghi lại từng khoản, dù nhỏ.
Sai lầm thường gặp
- Dồn tiền mua sắm sát Tết.
- Nghĩ “chi thêm chút cũng không sao”.
- Không để khoản dự phòng.
Quản lý tiền thưởng Tết và giữ tiền sau Tết
Sau khi đã hạn chế các khoản chi tiêu đột xuất theo danh sách, bước tiếp theo để quản lý tiền thưởng Tết thông minh và giữ tiền sau Tết chính là phân bổ hợp lý khoản thưởng nhận được. Đừng vội tiêu toàn bộ tiền thưởng vào các hoạt động vui chơi, mua sắm dịp lễ.
Hãy áp dụng nguyên tắc ưu tiên rõ ràng: trả nợ trước, sau đó là tiết kiệm, cuối cùng mới đến chi tiêu cho Tết. Đặc biệt, bạn nên dành ra ít nhất 20-30% tổng số tiền thưởng để làm quỹ dự phòng đầu năm. Việc duy trì thói quen này sẽ giúp tài chính gia đình bạn không rơi vào tình trạng “tụt dốc không phanh” ngay sau khi Tết qua đi.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về lập ngân sách Tết thông minh
Chi bao nhiêu cho Tết là đủ?
Đủ là khi chi xong không cần vay mượn và vẫn duy trì sinh hoạt sau Tết.
Thu nhập thấp có nên lập ngân sách Tết không?
Càng thu nhập thấp càng cần ngân sách rõ ràng để tránh bội chi.
Có nên vay tiền để chi Tết?
Không khuyến khích. Chỉ nên vay khi có kế hoạch trả rõ ràng trong 1–2 tháng.
Làm sao tiết kiệm mà vẫn có Tết?
Giảm mua sắm, giữ ăn uống vừa đủ, ưu tiên giá trị sum họp.
Xem thêm:
- Tết tối giản là gì? Bí quyết đón Tết nhẹ nhàng và ý nghĩa
- Bí quyết cách pha trà tiếp khách ngày Tết ngon chuẩn vị không đắng
- Các loại lịch Tết 2026 phổ biến và hướng dẫn chọn quà tặng
Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã biết cách lập ngân sách Tết thông minh, phân bổ theo nhóm chi tiêu và áp dụng các nguyên tắc mua sắm để tránh bội chi mà vẫn đón Tết đủ đầy. Chúc bạn và gia đình có một mùa Tết an yên, ấm áp, chi tiêu nhẹ nhàng và tài chính luôn vững vàng sau kỳ nghỉ. Đừng quên ghé Tiki để sắm thực phẩm Tết, giỏ quà, đồ trang trí và đồ gia dụng tiện lợi, giá tốt, giao nhanh tận nhà.
