Tết chưa kịp vui đã hết tiền là tình trạng lặp lại với rất nhiều người. Phần lớn không phải vì thu nhập thấp, mà vì mua sắm sai cách. Bài viết này giúp bạn nhận diện đúng những sai lầm mua sắm Tết khiến ví “bốc hơi” nhanh chóng và cách tránh hiệu quả.
Những điểm chính
- Bạn dễ cháy túi dịp Tết vì bẫy tâm lý, khuyến mãi dồn dập và thói quen tiêu dùng cảm xúc.
- Nhiều sai lầm tưởng nhỏ nhưng gây hậu quả tài chính kéo dài sau Tết.
- Chỉ cần lập kế hoạch và mua sắm có nguyên tắc, bạn vẫn đón Tết đủ đầy mà không áp lực tiền bạc.
Vì sao mua sắm Tết rất dễ khiến bạn cháy túi?
Tết là dịp đoàn viên, là lúc để mọi người trao nhau những món quà ý nghĩa, là thời điểm để trang hoàng nhà cửa thật lộng lẫy. Thế nhưng, đằng sau không khí rộn ràng ấy, không ít người lại đối mặt với nỗi lo “cháy túi” khi mùa mua sắm cuối năm ập đến. Nguyên nhân chủ yếu là vì:
- Tư duy “Tết phải đủ đầy” khiến nhiều người mua vượt nhu cầu thực tế.
- Áp lực xã hội và mạng xã hội làm bạn sợ thiếu, sợ thua kém.
- Khuyến mãi dồn dập cuối năm kích thích mua nhanh, mua nhiều.
- Giá cả tăng trước Tết do nhu cầu cao và chi phí vận hành tăng.
Top 10 sai lầm mua sắm Tết khiến chi tiêu vượt kiểm soát
1. Mua vì khuyến mãi chứ không phải vì nhu cầu thật
Nhiều người bước vào cửa hàng với suy nghĩ “không mua thì tiếc”. Mua 1 tặng 1, flash sale khiến bạn tập trung vào mức giảm thay vì giá trị sử dụng.
Khuyến mãi đánh vào cảm giác được lợi, dù món đồ không thực sự cần. Kết quả là mua thêm những thứ ít dùng hoặc không dùng.
- Hậu quả: Tiền đi nhanh, đồ tồn nhiều, không tiết kiệm như tưởng.
- Cách tránh: Chỉ mua khi món đó có trong danh sách từ trước.
2. Tin rằng hàng giảm giá luôn là rẻ
Giảm giá dịp Tết không đồng nghĩa giá tốt nhất. Nhiều nơi tăng giá gốc rồi mới giảm để tạo cảm giác hời. Thực tế, một số đợt sale giữa năm còn rẻ hơn cuối năm. Nếu không biết giá thông thường, bạn rất dễ mua “giảm giá ảo”.
- Hậu quả: Trả tiền cao hơn giá trị thật.
- Cách tránh: So sánh giá nhiều nguồn, kiểm tra lịch sử giá.
3. Mua sắm theo cảm xúc và tâm lý đám đông
Thấy người khác mua nhiều, bạn cũng muốn mua. Review tốt, KOL khen, bạn dễ tin rằng mình cũng cần món đó. Đây là FOMO (nỗi sợ bỏ lỡ), rất mạnh dịp lễ. Quyết định mua lúc này thường thiếu cân nhắc.
- Hậu quả: Mua xong không dùng, tiền mất nhanh.
- Cách tránh: Chờ 24 giờ trước khi quyết định mua món giá trị cao.
4. Chờ sát Tết mới mua sắm
Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng càng giáp Tết thì giá cả hàng hóa sẽ càng “hời”. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Vào những ngày cận kề Tết, cụ thể là khoảng ngày 28, 29 Tết, giá của rất nhiều mặt hàng thiết yếu lại có xu hướng tăng vọt.
Khi bạn rơi vào tình thế “nước đến chân mới nhảy”, việc mua sắm vội vàng sẽ khiến bạn không có đủ thời gian để cân nhắc, so sánh giá cả giữa các địa điểm khác nhau, hay thậm chí là đánh giá đúng chất lượng sản phẩm mình mua.
- Hậu quả: Mua đắt, dễ mua hàng lỗi, khó đổi trả.
- Cách tránh: Mua sớm 2–4 tuần với các món quan trọng.
5. Mua tích trữ quá nhiều thực phẩm
Tâm lý “sợ thiếu” trong những ngày Tết cổ truyền cũng là một nguyên nhân khiến nhiều gia đình mua sắm thực phẩm quá tay. Rau củ, trái cây, hay các loại thực phẩm tươi sống rất dễ bị hỏng nếu không được bảo quản đúng cách hoặc không tiêu thụ hết.
Điều này không chỉ gây lãng phí tiền bạc một cách không đáng có mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của các thành viên trong gia đình do sử dụng thực phẩm không còn tươi ngon.
Hậu quả: Lãng phí, tốn tiền, bỏ đồ.
Cách tránh: Mua theo số ngày ăn thực tế, ưu tiên mua dần.
6. Không lập kế hoạch chi tiêu Tết
Đây có thể coi là sai lầm lớn nhất và là gốc rễ của nhiều vấn đề tài chính khác trong dịp Tết. Khi không có một kế hoạch chi tiêu cụ thể, chúng ta rất dễ rơi vào trạng thái mua sắm theo cảm hứng, theo “mốt” hoặc vì tâm lý đám đông.
Chuyên gia tài chính Gary Foreman đã từng nhấn mạnh một cách thẳng thắn rằng: nếu không kiểm soát được dòng tiền ra vào, việc “cháy túi” sau Tết là điều gần như chắc chắn. Điều này xuất phát từ việc không có một giới hạn rõ ràng, không có mục tiêu cụ thể cho từng khoản chi, dẫn đến việc tiêu tiền không suy nghĩ và dễ dàng vượt quá khả năng.
Hậu quả: Tiền hết trước khi Tết kết thúc.
Cách tránh:
- Xác định tổng ngân sách Tết.
- Chia cho từng nhóm: ăn uống, quà biếu, đi lại.
- Luôn để khoản dự phòng 10–15%.
7. Không so sánh giá trước khi mua
Mua sắm Tết đôi khi khiến chúng ta rơi vào cái bẫy “mua theo thói quen” hoặc tiện đâu mua đó, mà quên mất rằng việc này có thể khiến bạn phải trả một mức giá cao hơn không cần thiết. Đôi khi, chỉ cần dành ra vài phút để so sánh giá ở các cửa hàng khác nhau cũng có thể giúp bạn tiết kiệm được một khoản đáng kể cho ngân sách Tết của mình đấy.
Hậu quả: Mất tiền vì lười kiểm tra.
Cách tránh: So sánh ít nhất 2–3 nơi trước khi mua.
8. Mua sắm online thiếu kiểm tra uy tín
Dịp Tết không chỉ là mùa mua sắm sôi động mà còn là “thời cơ vàng” cho các chiêu trò lừa đảo. Tình trạng các shop ảo, bán hàng giả, hàng nhái, hoặc yêu cầu thanh toán trước khi nhận hàng diễn ra rất phổ biến. Việc vội vàng đặt mua những món đồ hấp dẫn trên mạng mà không dành thời gian kiểm tra uy tín của người bán là một sai lầm tai hại, dễ dàng khiến bạn “tiền mất tật mang”.
Dấu hiệu rủi ro:
- Giá rẻ bất thường.
- Không có thông tin liên hệ rõ ràng.
- Từ chối thanh toán khi nhận hàng.
Cách tránh: Chỉ mua trên nền tảng uy tín, xem đánh giá kỹ.
9. Chạy theo hàng hot, xu hướng, phiên bản giới hạn
Limited edition tạo cảm giác độc quyền, nhưng giá trị sử dụng thường không khác bản thường. Nhiều sản phẩm chỉ thay bao bì, giá cao hơn đáng kể.
Hậu quả: Trả tiền cho cảm xúc, không phải công năng.
Cách tránh: Hỏi thẳng: “Không có bản này, mình có thật sự cần không?”
10. Nghĩ rằng Tết là dịp tiêu tiền thoải mái
Nhiều người cho rằng cả năm lao động vất vả thì Tết là dịp duy nhất để “xả láng” và tận hưởng. Tư duy “cả năm có một lần” này dễ dẫn đến việc vung tay quá trán, chi tiêu không kiểm soát cho quà biếu, quần áo mới, trang trí nhà cửa hay các buổi tiệc tùng. Hậu quả của việc tiêu xài thả ga không chỉ dừng lại ở những ngày Tết mà còn kéo dài dai dẳng nhiều tháng sau đó, gây áp lực không nhỏ lên ngân sách cá nhân và gia đình.
Hậu quả: Áp lực tài chính, nợ thẻ, vay mượn.
Cách tránh: Tết là dịp vui, không phải lý do phá vỡ kỷ luật tài chính.
Hậu quả tài chính sau Tết nhiều người mới nhận ra
- Tiền tiết kiệm cạn sạch.
- Nợ thẻ tín dụng, vay nóng.
- Áp lực chi tiêu kéo dài vài tháng.
- Mất động lực tài chính đầu năm.
Cách tránh sai lầm mua sắm Tết để không rỗng ví
Lập ngân sách chi tiêu Tết rõ ràng
Bước đầu tiên để tránh tình trạng “cháy túi” dịp Tết chính là lập ngân sách chi tiêu Tết rõ ràng. Hãy xác định bạn có thể chi bao nhiêu tiền cho dịp lễ này, sau đó chia nhỏ khoản tiền đó theo từng hạng mục chi tiêu cụ thể như quà cáp, quần áo, trang trí nhà cửa, đi lại, ăn uống, lì xì…
Điều quan trọng là bạn cần phân biệt rõ đâu là khoản tiền dành cho việc mua sắm ngắn hạn, tránh việc rút ruột tiền tiết kiệm dài hạn để chi tiêu vào những việc không thực sự cần thiết.
Chỉ mua những thứ có trong danh sách
Sau khi đã có một danh sách chi tiết các khoản cần chi, việc quan trọng tiếp theo là phải nghiêm túc tuân thủ nó. Danh sách này giúp bạn tránh xa những cám dỗ mua sắm bốc đồng, những món đồ “thích thì mua” không có trong kế hoạch ban đầu.
Nguyên tắc này tuy đơn giản nhưng lại là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để giữ cho ví tiền của bạn không bị “rỗng túi” sau Tết. Hãy coi danh sách như một người bạn đồng hành đáng tin cậy, giúp bạn luôn đi đúng hướng trên con đường chi tiêu thông minh.
So sánh giá và chọn thời điểm mua
Một trong những sai lầm phổ biến nhất là tâm lý “nước đến chân mới nhảy”, chỉ tập trung mua sắm vào những ngày cận Tết. Thực tế, đây là thời điểm giá cả leo thang chóng mặt do nhu cầu tăng cao.
Thay vì chờ đến “phút 89”, hãy so sánh giá các mặt hàng bạn cần mua từ sớm. Tận dụng các chương trình khuyến mãi, giảm giá cuối năm, hoặc các đợt xả hàng của các siêu thị, cửa hàng. Việc này không chỉ giúp bạn săn được những món đồ ưng ý với mức giá hời mà còn giảm thiểu áp lực mua sắm gấp gáp.
Áp dụng nguyên tắc “đủ”
Tết ý nghĩa không nằm ở sự phô trương, mà ở sự đủ đầy. Hãy áp dụng nguyên tắc “đủ” trong mọi khoản chi tiêu: đủ dùng, đủ khả năng chi trả, và đủ phù hợp với hoàn cảnh gia đình. Đừng chạy theo những món đồ xa xỉ hay chạy theo đám đông để rồi cuối tháng lại “cháy túi”. Việc xác định rõ “đủ” giúp bạn tập trung vào những gì thực sự cần thiết, tránh lãng phí vào những thứ không quan trọng.
Câu Hỏi Thường Gặp
Tại sao chúng ta dễ dàng “cháy túi” khi mua sắm Tết?
Tâm lý “Tết phải đủ đầy”, áp lực từ mạng xã hội, các chương trình khuyến mãi dồn dập và sự leo thang về giá cả là những yếu tố chính khiến chi tiêu Tết vượt kiểm soát, dẫn đến tình trạng “cháy túi”.
Mua 1 tặng 1 có phải lúc nào cũng lợi?
Chưa chắc. Đôi khi giá trị món tặng kèm nhỏ hơn hoặc không liên quan, và tổng giá của combo “mua 1 tặng 1” có thể cao hơn mua lẻ. Cần xem xét kỹ lưỡng để tránh “mắc bẫy” khuyến mãi.
Nên mua sắm Tết vào thời điểm nào để tiết kiệm nhất?
Nên bắt đầu mua sắm sớm trước Tết khoảng 2-4 tuần. Tránh mua vào những ngày giáp Tết vì giá nhiều mặt hàng thiết yếu có thể tăng cao, đồng thời có nguy cơ mua phải đồ kém chất lượng.
Làm thế nào để tránh mua hàng giảm giá ảo?
Trước khi mua, hãy tìm hiểu mức giá thông thường của sản phẩm. Đôi khi các cửa hàng tăng giá gấp đôi, gấp ba rồi mới đưa ra mức giảm giá để đánh lừa người tiêu dùng, đặc biệt với các cửa hàng nhỏ lẻ.
Mua sắm online dịp Tết có nên ưu tiên sản phẩm “limited edition”?
Không nên. Các sản phẩm phiên bản giới hạn thường là chiến lược tiếp thị, “bình mới rượu cũ” với giá cao hơn. Việc theo đuổi chúng có thể khiến bạn chi tiêu lãng phí vào những thứ không thực sự cần thiết.
Làm thế nào để lập ngân sách chi tiêu Tết hiệu quả?
Hãy lập danh sách cụ thể các khoản cần chi và dự trù kinh phí cho từng mục. Ưu tiên những mặt hàng thiết yếu và điều chỉnh dựa trên khả năng tài chính để tránh vung tay quá trán.
Xem thêm:
- Gợi ý 10 món đồ trang trí Tết handmade đơn giản, độc đáo
- Top 10+ cách trang trí bánh kẹo ngày Tết tài lộc, đẹp, sang trọng
- 15+ Gợi ý quà Tết cho đồng nghiệp tinh tế, thiết thực nhất
Cháy túi sau Tết không phải vì bạn kiếm ít, mà vì mua sắm thiếu kế hoạch. Nhận diện đúng sai lầm và thay đổi vài thói quen nhỏ, bạn vẫn có một cái Tết đủ đầy và nhẹ gánh tài chính. Lưu lại bài viết này tại Tiki Blog và chia sẻ cho người thân trước khi mùa mua sắm bắt đầu.
