{"id":102269,"date":"2026-05-09T22:45:42","date_gmt":"2026-05-09T15:45:42","guid":{"rendered":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/"},"modified":"2026-05-09T22:45:42","modified_gmt":"2026-05-09T15:45:42","slug":"review-lich-su-the-gioi-vo-hinh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/","title":{"rendered":"Review L\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh: H\u00e0nh tr\u00ecnh 5.000 n\u0103m gi\u1ea3i m\u00e3 t\u00e2m linh"},"content":{"rendered":"<p>\u0110\u00e3 bao gi\u1edd b\u1ea1n t\u1ef1 h\u1ecfi t\u1ea1i sao trong m\u1ecdi n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n c\u00f3 ni\u1ec1m tin v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi song h\u00e0nh, m\u1ed9t c\u00f5i v\u00f4 h\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng linh h\u1ed3n, ma qu\u1ef7, thi\u00ean th\u1ea7n hay c\u00e1c sinh v\u1eadt huy\u1ec1n b\u00ed? <strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong> kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, m\u00e0 m\u1eddi b\u1ea1n b\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh kh\u1ea3o c\u1ee9u 5.000 n\u0103m, gi\u1ea3i m\u00e3 nh\u1eefng n\u1ed7i s\u1ee3, hy v\u1ecdng v\u00e0 kh\u00e1t v\u1ecdng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh n\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m linh c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 chi ti\u1ebft v\u1ec1 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t v\u1eeba quen thu\u1ed9c l\u1ea1i v\u1eeba b\u00ed \u1ea9n nh\u1ea5t trong t\u00e2m tr\u00ed con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<h2 id=\"1giithiuchungvschlchsthgiivhnh\">1. Gi\u1edbi thi\u1ec7u chung v\u1ec1 s\u00e1ch L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/h2>\n<p>\u0110\u1ec3 c\u00f3 c\u00e1i nh\u00ecn t\u1ed5ng quan nh\u1ea5t, Tiki \u0111\u00e3 t\u1ed5ng h\u1ee3p nh\u1eefng th\u00f4ng tin c\u01a1 b\u1ea3n v\u1ec1 \u1ea5n ph\u1ea9m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0y, gi\u00fap b\u1ea1n d\u1ec5 d\u00e0ng h\u00ecnh dung tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i s\u00e2u v\u00e0o n\u1ed9i dung chi ti\u1ebft.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>T\u00ean s\u00e1ch:<\/strong> L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/li>\n<li><strong>T\u00e1c gi\u1ea3:<\/strong> Dorling Kindersley (DK)<\/li>\n<li><strong>Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n:<\/strong> NXB Kim \u0110\u1ed3ng<\/li>\n<li><strong>Th\u1ec3 lo\u1ea1i:<\/strong> S\u00e1ch ki\u1ebfn th\u1ee9c, L\u1ecbch s\u1eed, V\u0103n h\u00f3a, Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i, S\u00e1ch tham kh\u1ea3o.<\/li>\n<li><strong>H\u00ecnh th\u1ee9c:<\/strong> B\u00eca c\u1ee9ng, kh\u1ed5 l\u1edbn (26 x 30.8 cm) v\u1edbi b\u00eca \u00e1o sang tr\u1ecdng.<\/li>\n<li><strong>Ch\u1ea5t li\u1ec7u gi\u1ea5y:<\/strong> In m\u00e0u to\u00e0n b\u1ed9 tr\u00ean <strong>gi\u1ea5y Couche<\/strong> cao c\u1ea5p. \u0110\u00e2y l\u00e0 lo\u1ea1i gi\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ng ph\u1ee7 b\u1ec1 m\u1eb7t, t\u1ea1o \u0111\u1ed9 b\u00f3ng m\u1ecbn, gi\u00fap h\u00ecnh \u1ea3nh v\u00e0 m\u00e0u s\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i hi\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch s\u1eafc n\u00e9t v\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng nh\u1ea5t.<\/li>\n<li><strong>N\u1ed9i dung ch\u00ednh:<\/strong> C\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u1ea3o c\u1ee9u \u0111\u1ed3 s\u1ed9, truy v\u1ebft l\u1ecbch s\u1eed ni\u1ec1m tin c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi si\u00eau nhi\u00ean qua 5.000 n\u0103m, t\u1eeb c\u00e1c t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng t\u00e2m linh trong k\u1ef7 nguy\u00ean s\u1ed1.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"2dorlingkindersleydkbochngchonhngcunschkinthcchtlng\">2. Dorling Kindersley (DK) \u2013 \u201cB\u1ea3o ch\u1ee9ng\u201d cho nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch ki\u1ebfn th\u1ee9c ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng<\/h2>\n<p>Khi nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch ki\u1ebfn th\u1ee9c tham kh\u1ea3o, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u00e1c \u1ea5n ph\u1ea9m b\u00e1ch khoa th\u01b0, <strong>Dorling Kindersley (DK)<\/strong> l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i t\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf qua. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng ty xu\u1ea5t b\u1ea3n s\u00e1ch tham kh\u1ea3o qu\u1ed1c t\u1ebf uy t\u00edn c\u00f3 tr\u1ee5 s\u1edf t\u1ea1i Anh, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi phong c\u00e1ch tr\u00ecnh b\u00e0y ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u00e0 kh\u00e1c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec3m l\u00e0m n\u00ean th\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7u c\u1ee7a DK ch\u00ednh l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng bi\u1ebfn nh\u1eefng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 ph\u1ee9c t\u1ea1p, kh\u00f4 khan tr\u1edf n\u00ean c\u1ef1c k\u1ef3 h\u1ea5p d\u1eabn v\u00e0 d\u1ec5 ti\u1ebfp c\u1eadn th\u00f4ng qua vi\u1ec7c tr\u1ef1c quan h\u00f3a. M\u1ed7i trang s\u00e1ch c\u1ee7a DK kh\u00f4ng ch\u1ec9 ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng th\u00f4ng tin m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m th\u1ecb gi\u00e1c, v\u1edbi h\u00ecnh \u1ea3nh minh h\u1ecda chi ti\u1ebft, \u0111\u1ed3 h\u1ecda th\u00f4ng tin (infographic) s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u, ki\u1ec3m ch\u1ee9ng c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n<p>V\u1edbi <strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong>, DK ti\u1ebfp t\u1ee5c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh v\u1ecb th\u1ebf c\u1ee7a m\u00ecnh. Cu\u1ed1n s\u00e1ch kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u01a1n l\u1ebb m\u00e0 l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ed9i ng\u0169 chuy\u00ean gia, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 h\u1ecda s\u0129. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c, kh\u00e1ch quan v\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ea7u t\u01b0 nghi\u00eam t\u00fac trong t\u1eebng trang s\u00e1ch, mang \u0111\u1ebfn cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 m\u1ed9t ngu\u1ed3n tham kh\u1ea3o \u0111\u00e1ng tin c\u1eady c\u1ea3 v\u1ec1 n\u1ed9i dung l\u1eabn h\u00ecnh th\u1ee9c.<\/p>\n<h2 id=\"3giiphulchsthgiivhnhnidungcgcsc\">3. \u201cGi\u1ea3i ph\u1eabu\u201d L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh: N\u1ed9i dung c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1eb7c s\u1eafc?<\/h2>\n<p>Kh\u00f4ng \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed9t tuy\u1ec3n t\u1eadp nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n ma qu\u1ef7, cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f4ng phu, gi\u1ea3i m\u00e3 c\u00e1ch con ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi c\u00f5i v\u00f4 h\u00ecnh.<\/p>\n<h3 id=\"31hnhtrnhxuynkhnggianvthigiancanimtin\">3.1. H\u00e0nh tr\u00ecnh xuy\u00ean kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian c\u1ee7a ni\u1ec1m tin<\/h3>\n<p>\u0110i\u1ec3m \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a <strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong> n\u1eb1m \u1edf c\u00e1ch c\u1ea5u tr\u00fac n\u1ed9i dung. Thay v\u00ec \u0111i theo m\u1ed9t tr\u00ecnh t\u1ef1 th\u1eddi gian tuy\u1ebfn t\u00ednh t\u1eeb c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, s\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 theo t\u1eebng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 l\u1edbn, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc so s\u00e1nh v\u00e0 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu c\u00e1c ni\u1ec1m tin t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng \u1edf nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>V\u00ed d\u1ee5, khi n\u00f3i v\u1ec1 ma c\u00e0 r\u1ed3ng, s\u00e1ch kh\u00f4ng ch\u1ec9 k\u1ec3 v\u1ec1 b\u00e1 t\u01b0\u1edbc Dracula c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c2u. B\u1ea1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c du h\u00e0nh \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 c\u01b0\u01a1ng thi, \u0111\u1ebfn Philippines v\u1edbi truy\u1ec1n thuy\u1ebft v\u1ec1 aswang, hay kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng th\u1ef1c th\u1ec3 h\u00fat m\u00e1u trong v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n gian Slavic. C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn n\u00e0y gi\u00fap l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt th\u00fa v\u1ecb: d\u00f9 \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ecba l\u00fd xa c\u00e1ch, con ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn c\u00f3 nh\u1eefng n\u1ed7i s\u1ee3 chung v\u00e0 t\u1ea1o ra nh\u1eefng sinh v\u1eadt huy\u1ec1n b\u00ed c\u00f3 ch\u1ee9c n\u0103ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nhau.<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y bi\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc s\u00e1ch th\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u00e1m ph\u00e1 \u0111\u1ea7y b\u1ea5t ng\u1edd, n\u01a1i b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y s\u1ee3i d\u00e2y li\u00ean k\u1ebft v\u00f4 h\u00ecnh gi\u1eefa c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh, nh\u1eadn ra r\u1eb1ng nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ec3 trong \u0111\u00eam t\u1ed1i \u1edf m\u1ed9t ng\u00f4i l\u00e0ng ch\u00e2u Phi l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi m\u1ed9t truy\u1ec1n thuy\u1ebft \u0111\u00f4 th\u1ecb \u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n.<\/p>\n<h3 id=\"32tlinhhnphpthutnccthcthsiunhin\">3.2. T\u1eeb linh h\u1ed3n, ph\u00e9p thu\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 si\u00eau nhi\u00ean<\/h3>\n<p>Ph\u1ea1m vi ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u00f4 c\u00f9ng r\u1ed9ng l\u1edbn, bao qu\u00e1t g\u1ea7n nh\u01b0 m\u1ecdi kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m linh m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng ra. S\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c chia th\u00e0nh c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111i s\u00e2u v\u00e0o t\u1eebng l\u0129nh v\u1ef1c c\u1ee5 th\u1ec3.<\/p>\n<p>B\u1ea1n s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u1ec1n t\u1ea3ng nh\u1ea5t nh\u01b0 linh h\u1ed3n v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean kia, t\u00ecm hi\u1ec3u c\u00e1ch c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ed5 \u0111\u1ea1i nh\u01b0 Ai C\u1eadp, Hy L\u1ea1p, La M\u00e3 h\u00ecnh dung v\u1ec1 cu\u1ed9c s\u1ed1ng sau c\u00e1i ch\u1ebft. Ti\u1ebfp theo, cu\u1ed1n s\u00e1ch s\u1ebd d\u1eabn d\u1eaft b\u1ea1n v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a ma thu\u1eadt, b\u00f3i to\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c nghi l\u1ec5 th\u1ea7n b\u00ed, t\u1eeb thu\u1eadt g\u1ecdi h\u1ed3n (necromancy) c\u1ee7a c\u00e1c ph\u00e1p s\u01b0 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u00e1 b\u00e0i tarot hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p>M\u1ed9t ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u00e1ch d\u00e0nh \u0111\u1ec3 &#8220;gi\u1ea3i ph\u1eabu&#8221; c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 si\u00eau nhi\u00ean n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a &#8220;ph\u00f9 th\u1ee7y&#8221; l\u00e0 g\u00ec, s\u00e1ch c\u00f2n truy v\u1ebft l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u00e0y, t\u1eeb h\u00ecnh \u1ea3nh nh\u1eefng n\u1eef t\u01b0 t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ednh tr\u1ecdng trong c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i m\u1eabu h\u1ec7 cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c s\u0103n l\u00f9ng ph\u00f9 th\u1ee7y \u0111\u1eabm m\u00e1u \u1edf ch\u00e2u \u00c2u th\u1eddi trung c\u1ed5. M\u1ed7i sinh v\u1eadt, t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi s\u00f3i, y\u00eau tinh, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c lo\u00e0i qu\u1ef7 d\u1eef, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n t\u00edch d\u01b0\u1edbi g\u00f3c \u0111\u1ed9 v\u0103n h\u00f3a, x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd.<\/p>\n<h3 id=\"33khngchllitkmlmtcngtrnhkhocunhnhc\">3.3. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 li\u1ec7t k\u00ea, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u1ea3o c\u1ee9u nh\u00e2n h\u1ecdc<\/h3>\n<p>Gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a <strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong> kh\u00f4ng n\u1eb1m \u1edf vi\u1ec7c li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng si\u00eau nhi\u00ean, m\u00e0 \u1edf vi\u1ec7c l\u00fd gi\u1ea3i <strong>t\u1ea1i sao<\/strong> con ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng ni\u1ec1m tin \u0111\u00f3. Cu\u1ed1n s\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 d\u01b0\u1edbi l\u0103ng k\u00ednh nh\u00e2n h\u1ecdc, x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc, cho th\u1ea5y th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh ch\u00ednh l\u00e0 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n chi\u1ebfu x\u00e3 h\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>S\u00e1ch ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng, ni\u1ec1m tin v\u00e0o ma qu\u1ef7 th\u01b0\u1eddng tr\u1ed7i d\u1eady m\u1ea1nh m\u1ebd trong c\u00e1c th\u1eddi k\u1ef3 d\u1ecbch b\u1ec7nh, b\u1ea5t \u1ed5n x\u00e3 h\u1ed9i. N\u1ed7i s\u1ee3 ma c\u00e0 r\u1ed3ng \u1edf \u0110\u00f4ng \u00c2u kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n kinh d\u1ecb, m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e2n h\u1ee7y c\u1ee7a x\u00e1c ch\u1ebft v\u00e0 s\u1ef1 l\u00e2y lan c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ec7nh truy\u1ec1n nhi\u1ec5m nh\u01b0 b\u1ec7nh lao.<\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 linh h\u1ed3n b\u00e1o th\u00f9 th\u01b0\u1eddng g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi nh\u1eefng b\u1ea5t c\u00f4ng x\u00e3 h\u1ed9i, n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu th\u1ebf kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng l\u00fd \u1edf th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ef1c v\u00e0 k\u00fd th\u00e1c hy v\u1ecdng v\u00e0o s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t \u1edf c\u00f5i \u00e2m. B\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y, cu\u1ed1n s\u00e1ch gi\u00fap ch\u00fang ta hi\u1ec3u r\u1eb1ng th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3 t\u00e1ch bi\u1ec7t, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu trong n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch v\u0169 tr\u1ee5, thi\u1ebft l\u1eadp tr\u1eadt t\u1ef1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi n\u1ed7i s\u1ee3 l\u1edbn nh\u1ea5t: c\u00e1i ch\u1ebft.<\/p>\n<h2 id=\"4imnhnlmnngitrcamtbchkhoathvthgiitmlinh\">4. \u0110i\u1ec3m nh\u1ea5n l\u00e0m n\u00ean gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a m\u1ed9t \u201cb\u00e1ch khoa th\u01b0\u201d v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m linh<\/h2>\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh n\u1ed9i dung s\u00e2u s\u1eafc, h\u00ecnh th\u1ee9c c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng t\u1ea1o n\u00ean s\u1ee9c h\u00fat v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb cho \u1ea5n ph\u1ea9m n\u00e0y.<\/p>\n<h3 id=\"41tringhimthgicnhcaoviminhhachititvsngng\">4.1. Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m th\u1ecb gi\u00e1c \u0111\u1ec9nh cao v\u1edbi minh h\u1ecda chi ti\u1ebft v\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng<\/h3>\n<p>C\u1ea7m tr\u00ean tay cu\u1ed1n <strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong>, b\u1ea1n s\u1ebd ngay l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u1ea7u t\u01b0 c\u00f4ng phu. Cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc l\u1edbn, b\u00eca c\u1ee9ng ch\u1eafc ch\u1eafn v\u00e0 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, mang l\u1ea1i c\u1ea3m gi\u00e1c c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e0i li\u1ec7u qu\u00fd gi\u00e1. T\u1eebng trang s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c in m\u00e0u tr\u00ean gi\u1ea5y Couche ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cao, khi\u1ebfn m\u1ecdi h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u1ec1u tr\u1edf n\u00ean s\u1eafc n\u00e9t v\u00e0 r\u1ef1c r\u1ee1.<\/p>\n<p>L\u1eadt gi\u1edf t\u1eebng trang s\u00e1ch gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1ea1n \u0111ang b\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9t b\u1ea3o t\u00e0ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt hay m\u1ed9t bu\u1ed5i tr\u00ecnh chi\u1ebfu phim t\u00e0i li\u1ec7u ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cao. C\u00e1c h\u00ecnh \u1ea3nh minh h\u1ecda kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1eb9p m\u1eaft m\u00e0 c\u00f2n v\u00f4 c\u00f9ng \u0111a d\u1ea1ng, t\u1eeb nh\u1eefng b\u1ee9c tranh ph\u1ee5c d\u1ef1ng c\u00e1c nghi l\u1ec5 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, c\u00e1c b\u1ea3n v\u1ebd gi\u1ea3i ph\u1eabu nh\u1eefng sinh v\u1eadt huy\u1ec1n b\u00ed, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng b\u1ee9c \u1ea3nh t\u01b0 li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed v\u1ec1 c\u00e1c bu\u1ed5i g\u1ecdi h\u1ed3n hay c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng t\u00e2m linh.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 trang tr\u00ed. Ch\u00fang \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c truy\u1ec1n t\u1ea3i th\u00f4ng tin, gi\u00fap nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf n\u00ean d\u1ec5 h\u00ecnh dung v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n xa x\u01b0a tr\u1edf n\u00ean s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ebf m\u1ea1nh \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n DK, bi\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc v\u00e0 h\u1ecdc tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m th\u1ecb gi\u00e1c \u0111\u1ea7y h\u1ee9ng kh\u1edfi.<\/p>\n<h3 id=\"42cchtipcnkhchquankhoahc\">4.2. C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn kh\u00e1ch quan, khoa h\u1ecdc<\/h3>\n<p>Khi ti\u1ebfp c\u1eadn m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 nh\u1ea1y c\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m linh, vi\u1ec7c gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i \u0111\u1ed9 kh\u00e1ch quan l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng. <strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong> \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ea5t t\u1ed1t \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Cu\u1ed1n s\u00e1ch kh\u00f4ng nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u1ee9ng minh hay b\u00e1c b\u1ecf s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ma qu\u1ef7, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ed5 s\u00fay cho c\u00e1c ni\u1ec1m tin m\u00ea t\u00edn d\u1ecb \u0111oan.<\/p>\n<p>Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, s\u00e1ch tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ecdi th\u00f4ng tin d\u01b0\u1edbi g\u00f3c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a. N\u00f3 ghi nh\u1eadn c\u00e1c ni\u1ec1m tin nh\u01b0 nh\u1eefng &#8220;d\u1eef ki\u1ec7n v\u0103n h\u00f3a&#8221;, ph\u00e2n t\u00edch ngu\u1ed3n g\u1ed1c, b\u1ed1i c\u1ea3nh v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ch\u00fang trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi. Gi\u1ecdng v\u0103n c\u1ee7a s\u00e1ch lu\u00f4n gi\u1eef s\u1ef1 trung l\u1eadp, t\u00f4n tr\u1ecdng m\u1ecdi t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng l\u00fd gi\u1ea3i khoa h\u1ecdc cho c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng khi c\u00f3 th\u1ec3.<\/p>\n<p>C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn n\u00e0y l\u00e0m t\u0103ng \u0111\u1ed9 tin c\u1eady c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch, bi\u1ebfn n\u00f3 th\u00e0nh m\u1ed9t ngu\u1ed3n tham kh\u1ea3o nghi\u00eam t\u00fac, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u00f3 t\u01b0 duy logic, y\u00eau th\u00edch khoa h\u1ecdc v\u00e0 mu\u1ed1n t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi si\u00eau nhi\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t g\u00f3c nh\u00ecn h\u1ecdc thu\u1eadt.<\/p>\n<h3 id=\"43cutrclogicdtracu\">4.3. C\u1ea5u tr\u00fac logic, d\u1ec5 tra c\u1ee9u<\/h3>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng m\u1ed9t kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng th\u00f4ng tin kh\u1ed5ng l\u1ed3, cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ef1c k\u1ef3 khoa h\u1ecdc v\u00e0 logic, gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc kh\u00f4ng b\u1ecb &#8220;ng\u1ee3p&#8221;. N\u1ed9i dung \u0111\u01b0\u1ee3c chia th\u00e0nh c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng, m\u1ee5c r\u00f5 r\u00e0ng theo t\u1eebng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1. M\u1ed7i m\u1ee5c th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 k\u00e9o d\u00e0i t\u1eeb 2 \u0111\u1ebfn 4 trang, t\u1eadp trung gi\u1ea3i quy\u1ebft m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee5 th\u1ec3, gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc d\u1ec5 d\u00e0ng theo d\u00f5i v\u00e0 ghi nh\u1edb.<\/p>\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, s\u00e1ch c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 tra c\u1ee9u h\u1eefu \u00edch nh\u01b0 b\u1ea3ng ch\u00fa gi\u1ea3i thu\u1eadt ng\u1eef v\u00e0 m\u1ee5c l\u1ee5c chi ti\u1ebft (index) \u1edf cu\u1ed1i s\u00e1ch. N\u1ebfu b\u1ea1n mu\u1ed1n t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 m\u1ed9t sinh v\u1eadt hay m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u1ee5 th\u1ec3, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng t\u00ecm th\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c trang c\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn n\u00f3.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y bi\u1ebfn <strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong> kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc tu\u1ea7n t\u1ef1 t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n b\u00e1ch khoa th\u01b0 tham kh\u1ea3o gi\u00e1 tr\u1ecb. B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t n\u00f3 tr\u00ean gi\u00e1 s\u00e1ch v\u00e0 quay l\u1ea1i tra c\u1ee9u b\u1ea5t c\u1ee9 khi n\u00e0o c\u1ea7n t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u0103n h\u00f3a, l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m linh.<\/p>\n<h2 id=\"5trchdnntngtronglchsthgiivhnh\">5. Tr\u00edch d\u1eabn \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng trong L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/h2>\n<p>\u0110\u1ec3 b\u1ea1n c\u1ea3m nh\u1eadn r\u00f5 h\u01a1n v\u1ec1 v\u0103n phong v\u00e0 chi\u1ec1u s\u00e2u c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch, Tiki xin chia s\u1ebb m\u1ed9t v\u00e0i tr\u00edch \u0111o\u1ea1n ng\u1eafn mang t\u00ednh \u0111\u1ea1i di\u1ec7n:<\/p>\n<ul>\n<li><em>&#8220;Th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c xa x\u00f4i, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfn t\u1ea1o n\u00ean t\u1eeb n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i, hy v\u1ecdng v\u00e0 nhu c\u1ea7u gi\u1ea3i th\u00edch nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u1eb1m ngo\u00e0i t\u1ea7m hi\u1ec3u bi\u1ebft. N\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i song song, kh\u00f4ng ph\u1ea3i trong kh\u00f4ng gian, m\u00e0 trong ch\u00ednh t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a ch\u00fang ta.&#8221;<\/em><\/li>\n<li><em>&#8220;M\u1ed7i c\u00e2u chuy\u1ec7n ma \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i h\u1ecdc \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3 h\u00f3a. Ch\u00fang kh\u00f4ng ch\u1ec9 k\u1ec3 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1eb7t ra quy t\u1eafc cho ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng: v\u1ec1 c\u00f4ng l\u00fd, v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t, v\u00e0 v\u1ec1 nh\u1eefng ranh gi\u1edbi kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua.&#8221;<\/em><\/li>\n<li><em>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc khi khoa h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 vi khu\u1ea9n v\u00e0 virus, con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra ma c\u00e0 r\u1ed3ng v\u00e0 qu\u1ef7 d\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh danh cho nh\u1eefng th\u1ebf l\u1ef1c v\u00f4 h\u00ecnh gieo r\u1eafc b\u1ec7nh t\u1eadt. Nh\u1eefng sinh v\u1eadt n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 nh\u00e2n c\u00e1ch h\u00f3a c\u1ee7a d\u1ecbch b\u1ec7nh.&#8221;<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"6cunschnydnhchoai\">6. Cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y d\u00e0nh cho ai?<\/h2>\n<p>V\u1edbi n\u1ed9i dung v\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111\u1eb7c th\u00f9, <strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong> s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1a ch\u1ecdn ph\u00f9 h\u1ee3p cho nhi\u1ec1u \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p><strong>N\u00ean \u0111\u1ecdc n\u1ebfu b\u1ea1n l\u00e0:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Ng\u01b0\u1eddi y\u00eau th\u00edch ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed, v\u0103n h\u00f3a, nh\u00e2n h\u1ecdc v\u00e0 th\u1ea7n tho\u1ea1i.<\/li>\n<li>Sinh vi\u00ean c\u00e1c ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i, v\u0103n h\u00f3a h\u1ecdc, l\u1ecbch s\u1eed, ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111ang t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t ngu\u1ed3n t\u01b0 li\u1ec7u tham kh\u1ea3o tr\u1ef1c quan v\u00e0 \u0111\u00e1ng tin c\u1eady.<\/li>\n<li>Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ee9ng th\u00fa v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 huy\u1ec1n b\u00ed, t\u00e2m linh nh\u01b0ng mu\u1ed1n ti\u1ebfp c\u1eadn d\u01b0\u1edbi g\u00f3c \u0111\u1ed9 khoa h\u1ecdc, kh\u00e1ch quan.<\/li>\n<li>Ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1eb9p, gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ec3 l\u00e0m phong ph\u00fa th\u00eam t\u1ee7 s\u00e1ch gia \u0111\u00ecnh ho\u1eb7c l\u00e0m m\u1ed9t m\u00f3n qu\u00e0 tri th\u1ee9c sang tr\u1ecdng, \u00fd ngh\u0129a.<\/li>\n<li>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m trong l\u0129nh v\u1ef1c s\u00e1ng t\u1ea1o (bi\u00ean k\u1ecbch, nh\u00e0 v\u0103n, h\u1ecda s\u0129) mu\u1ed1n t\u00ecm ki\u1ebfm ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng t\u1eeb kho t\u00e0ng v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n gian th\u1ebf gi\u1edbi.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>C\u00f3 th\u1ec3 c\u00e2n nh\u1eafc n\u1ebfu b\u1ea1n:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\u0110ang t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n kinh d\u1ecb, ly k\u1ef3 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i tr\u00ed \u0111\u01a1n thu\u1ea7n. Cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y mang t\u00ednh kh\u1ea3o c\u1ee9u nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u00e0 k\u1ec3 chuy\u1ec7n r\u00f9ng r\u1ee3n.<\/li>\n<li>Kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ki\u00ean nh\u1eabn v\u1edbi c\u00e1c s\u00e1ch ki\u1ebfn th\u1ee9c kh\u1ed5 l\u1edbn v\u00e0 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin.<\/li>\n<li>T\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh ho\u1eb7c b\u00e1c b\u1ecf ho\u00e0n to\u00e0n s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi si\u00eau nhi\u00ean.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"7muaschlchsthvivhnhchnhhngantmtitiki\">7. Mua s\u00e1ch L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf V\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh ch\u00ednh h\u00e3ng, an t\u00e2m t\u1ea1i Tiki<\/h2>\n<p>V\u1edbi m\u1ed9t \u1ea5n ph\u1ea9m gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u01b0 <strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong>, vi\u1ec7c \u0111\u1ea3m b\u1ea3o cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn tay b\u1ea1n trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng ho\u00e0n h\u1ea3o nh\u1ea5t l\u00e0 \u01b0u ti\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. Khi l\u1ef1a ch\u1ecdn mua s\u00e1ch t\u1ea1i Tiki, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n y\u00ean t\u00e2m v\u1ec1 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng s\u1ea3n ph\u1ea9m v\u00e0 d\u1ecbch v\u1ee5.<\/p>\n<p>Tiki cam k\u1ebft m\u1ecdi cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ec1u l\u00e0 <strong>h\u00e0ng ch\u00ednh h\u00e3ng 100%<\/strong> t\u1eeb Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Kim \u0110\u1ed3ng, <strong>ho\u00e0n ti\u1ec1n 200% n\u1ebfu ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u00e1ch gi\u1ea3<\/strong>. Hi\u1ec3u r\u1eb1ng nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch b\u00eca c\u1ee9ng, kh\u1ed5 l\u1edbn c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 c\u1ea9n th\u1eadn, Tiki lu\u00f4n ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn kh\u00e2u \u0111\u00f3ng g\u00f3i v\u1edbi h\u1ed9p carton v\u00e0 l\u1edbp ch\u1ed1ng s\u1ed1c k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1ed1i \u0111a nguy c\u01a1 cong v\u00eanh hay m\u00f3p g\u00f3c trong qu\u00e1 tr\u00ecnh v\u1eadn chuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>B\u1ea1n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn d\u1ee5ng d\u1ecbch v\u1ee5 <strong>giao nhanh 2h<\/strong> c\u1ee7a TikiNow \u0111\u1ec3 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7m tr\u00ean tay cu\u1ed1n s\u00e1ch m\u00ecnh mong \u0111\u1ee3i. Ch\u00ednh s\u00e1ch cho ph\u00e9p <strong>ki\u1ec3m tra s\u00e1ch khi nh\u1eadn h\u00e0ng<\/strong> v\u00e0 <strong>\u0111\u1ed5i tr\u1ea3 mi\u1ec5n ph\u00ed<\/strong> n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 l\u1ed7i n\u00e0o t\u1eeb nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t s\u1ebd mang \u0111\u1ebfn cho b\u1ea1n tr\u1ea3i nghi\u1ec7m mua s\u1eafm an t\u00e2m v\u00e0 tin c\u1eady.<\/p>\n<h2 id=\"8cccuhithnggp\">8. C\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p<\/h2>\n<h3 id=\"81nidungschcquhnlmvkhckhng\">8.1. N\u1ed9i dung s\u00e1ch c\u00f3 qu\u00e1 h\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 kh\u00f3 \u0111\u1ecdc kh\u00f4ng?<\/h3>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 n\u1ed9i dung s\u00e1ch mang t\u00ednh h\u1ecdc thu\u1eadt v\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ee9u s\u00e2u, nh\u01b0ng nh\u1edd c\u00e1ch tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a DK v\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u00ecnh \u1ea3nh minh h\u1ecda, \u0111\u1ed3 h\u1ecda v\u00e0 c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n b\u1ea3n ng\u1eafn g\u1ecdn, s\u00fac t\u00edch, cu\u1ed1n s\u00e1ch tr\u1edf n\u00ean kh\u00e1 d\u1ec5 ti\u1ebfp c\u1eadn. B\u1ea1n kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c n\u1ec1n t\u1ea3ng chuy\u00ean s\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ch.<\/p>\n<h3 id=\"82schchnhnhngskhngphhpchotremkhng\">8.2. S\u00e1ch c\u00f3 h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u00e1ng s\u1ee3, kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p cho tr\u1ebb em kh\u00f4ng?<\/h3>\n<p>C\u00f3. Cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 nh\u01b0 ma qu\u1ef7, qu\u00e1i v\u1eadt, \u0111\u1ecba ng\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c nghi l\u1ec5 th\u1ea7n b\u00ed, do \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ee9a m\u1ed9t s\u1ed1 h\u00ecnh \u1ea3nh mang t\u00ednh mi\u00eau t\u1ea3, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi tr\u1ebb em ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu b\u00f3ng v\u00eda. \u0110\u00e2y l\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn ngh\u1ecb cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh ho\u1eb7c thanh thi\u1ebfu ni\u00ean c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn.<\/p>\n<h3 id=\"83cunschnycnngkhng\">8.3. Cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y c\u00f3 n\u1eb7ng kh\u00f4ng?<\/h3>\n<p>C\u00f3, do \u0111\u01b0\u1ee3c in tr\u00ean gi\u1ea5y ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cao v\u00e0 c\u00f3 b\u00eca c\u1ee9ng d\u00e0y d\u1eb7n, cu\u1ed1n s\u00e1ch kh\u00e1 n\u1eb7ng (kho\u1ea3ng h\u01a1n 2kg). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u1ea5n ph\u1ea9m ph\u00f9 h\u1ee3p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc t\u1ea1i nh\u00e0 ho\u1eb7c d\u00f9ng l\u00e0m t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o tr\u00ean b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c h\u01a1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 mang theo b\u00ean m\u00ecnh th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.<\/p>\n<h2 id=\"likt\">L\u1eddi k\u1ebft<\/h2>\n<p><strong>L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh<\/strong> kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3o t\u00e0ng tri th\u1ee9c thu nh\u1ecf, m\u1ed9t c\u00e1nh c\u1ed5ng d\u1eabn v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m linh phong ph\u00fa v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u1ea7u t\u01b0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng cho b\u1ea5t k\u1ef3 ai y\u00eau th\u00edch tri th\u1ee9c, tr\u00e2n tr\u1ecdng nh\u1eefng \u1ea5n ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ra m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f4ng phu.<\/p>\n<p>V\u1edbi s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p ho\u00e0n h\u1ea3o gi\u1eefa n\u1ed9i dung uy\u00ean b\u00e1c v\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec9nh cao, cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m s\u00e1ng gi\u00e1 tr\u1ecb trong t\u1ee7 s\u00e1ch c\u1ee7a b\u1ea1n. H\u00e3y \u0111\u1ec3 Tiki mang \u0111\u1ebfn cho b\u1ea1n \u1ea5n ph\u1ea9m ho\u00e0n h\u1ea3o n\u00e0y v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec1 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 d\u1ecbch v\u1ee5 t\u1ed1t nh\u1ea5t.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u00e3 bao gi\u1edd b\u1ea1n t\u1ef1 h\u1ecfi t\u1ea1i sao trong m\u1ecdi n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n c\u00f3 ni\u1ec1m tin v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi song h\u00e0nh, m\u1ed9t c\u00f5i v\u00f4 h\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng linh h\u1ed3n, ma qu\u1ef7, thi\u00ean th\u1ea7n hay c\u00e1c sinh v\u1eadt huy\u1ec1n b\u00ed? L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-102269","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-review-sach"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v19.7 (Yoast SEO v20.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Review L\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh: H\u00e0nh tr\u00ecnh 5.000 n\u0103m gi\u1ea3i m\u00e3 t\u00e2m linh | TIKI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Review L\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh: H\u00e0nh tr\u00ecnh 5.000 n\u0103m gi\u1ea3i m\u00e3 t\u00e2m linh\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0110\u00e3 bao gi\u1edd b\u1ea1n t\u1ef1 h\u1ecfi t\u1ea1i sao trong m\u1ecdi n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n c\u00f3 ni\u1ec1m tin v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi song h\u00e0nh, m\u1ed9t c\u00f5i v\u00f4 h\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng linh h\u1ed3n, ma qu\u1ef7, thi\u00ean th\u1ea7n hay c\u00e1c sinh v\u1eadt huy\u1ec1n b\u00ed? L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TIKI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-05-09T15:45:42+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Nguyen Vy\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Nguyen Vy\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"24 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/\",\"url\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/\",\"name\":\"Review L\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh: H\u00e0nh tr\u00ecnh 5.000 n\u0103m gi\u1ea3i m\u00e3 t\u00e2m linh | TIKI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-05-09T15:45:42+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-09T15:45:42+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/55cee1bbf6c1e221b3096d98d5c18321\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Trang ch\u1ee7\",\"item\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Review S\u1ea3n Ph\u1ea9m\",\"item\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-san-pham\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Review S\u00e1ch Hay\",\"item\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-san-pham\/review-sach\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Review L\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh: H\u00e0nh tr\u00ecnh 5.000 n\u0103m gi\u1ea3i m\u00e3 t\u00e2m linh\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/\",\"name\":\"Tiki\",\"description\":\"T\u00ecm Ki\u1ebfm - Ti\u1ebft Ki\u1ec7m\",\"alternateName\":\"Tiki\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/55cee1bbf6c1e221b3096d98d5c18321\",\"name\":\"Nguyen Vy\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9c75b605a00063af4c269117451f9c040fdcccd34e9baa570bab4057940711a?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9c75b605a00063af4c269117451f9c040fdcccd34e9baa570bab4057940711a?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nguyen Vy\"},\"url\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/author\/vynt1811\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Review L\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh: H\u00e0nh tr\u00ecnh 5.000 n\u0103m gi\u1ea3i m\u00e3 t\u00e2m linh | TIKI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Review L\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh: H\u00e0nh tr\u00ecnh 5.000 n\u0103m gi\u1ea3i m\u00e3 t\u00e2m linh","og_description":"\u0110\u00e3 bao gi\u1edd b\u1ea1n t\u1ef1 h\u1ecfi t\u1ea1i sao trong m\u1ecdi n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, con ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n c\u00f3 ni\u1ec1m tin v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi song h\u00e0nh, m\u1ed9t c\u00f5i v\u00f4 h\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng linh h\u1ed3n, ma qu\u1ef7, thi\u00ean th\u1ea7n hay c\u00e1c sinh v\u1eadt huy\u1ec1n b\u00ed? L\u1ecbch S\u1eed Th\u1ebf Gi\u1edbi V\u00f4 H\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi [&hellip;]","og_url":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/","og_site_name":"TIKI","article_published_time":"2026-05-09T15:45:42+00:00","author":"Nguyen Vy","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi":"Nguyen Vy","\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"24 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/","url":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/","name":"Review L\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh: H\u00e0nh tr\u00ecnh 5.000 n\u0103m gi\u1ea3i m\u00e3 t\u00e2m linh | TIKI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-05-09T15:45:42+00:00","dateModified":"2026-05-09T15:45:42+00:00","author":{"@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/55cee1bbf6c1e221b3096d98d5c18321"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-lich-su-the-gioi-vo-hinh\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Trang ch\u1ee7","item":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Review S\u1ea3n Ph\u1ea9m","item":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-san-pham\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Review S\u00e1ch Hay","item":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-san-pham\/review-sach\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Review L\u1ecbch s\u1eed th\u1ebf gi\u1edbi v\u00f4 h\u00ecnh: H\u00e0nh tr\u00ecnh 5.000 n\u0103m gi\u1ea3i m\u00e3 t\u00e2m linh"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#website","url":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/","name":"Tiki","description":"T\u00ecm Ki\u1ebfm - Ti\u1ebft Ki\u1ec7m","alternateName":"Tiki","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/55cee1bbf6c1e221b3096d98d5c18321","name":"Nguyen Vy","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9c75b605a00063af4c269117451f9c040fdcccd34e9baa570bab4057940711a?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9c75b605a00063af4c269117451f9c040fdcccd34e9baa570bab4057940711a?s=96&d=mm&r=g","caption":"Nguyen Vy"},"url":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/author\/vynt1811\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102269"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102269\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}