{"id":102274,"date":"2026-05-09T22:45:44","date_gmt":"2026-05-09T15:45:44","guid":{"rendered":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/"},"modified":"2026-05-09T22:45:44","modified_gmt":"2026-05-09T15:45:44","slug":"review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/","title":{"rendered":"Review Kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung: Ki\u1ebfn t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p"},"content":{"rendered":"<p>Gi\u1eefa nh\u1eefng tranh c\u00e3i v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00ednh hay s\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a c\u00e1c g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u00f4ng ngh\u1ec7, li\u1ec7u kinh t\u1ebf h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 mang \u0111\u1ebfn c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung, thay v\u00ec ch\u1ec9 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho m\u1ed9t nh\u00f3m nh\u1ecf? <strong>Jean Tirole<\/strong>, qua <strong>Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung<\/strong>, \u0111\u00e3 m\u1edf ra m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i th\u1eb3ng th\u1eafn v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc, m\u1eddi g\u1ecdi m\u1ed7i ch\u00fang ta c\u00f9ng t\u01b0 duy v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n.<\/p>\n<h2 id=\"1giithiuchungvschkinhthcvlichchung\">1. Gi\u1edbi thi\u1ec7u chung v\u1ec1 s\u00e1ch Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>T\u00ean s\u00e1ch<\/strong>: Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung (Economics for the Common Good)<\/li>\n<li><strong>T\u00e1c gi\u1ea3<\/strong>: Jean Tirole<\/li>\n<li><strong>D\u1ecbch gi\u1ea3<\/strong>: Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n Ph\u01b0\u1edbc<\/li>\n<li><strong>Th\u1ec3 lo\u1ea1i<\/strong>: S\u00e1ch kinh t\u1ebf, S\u00e1ch khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i, S\u00e1ch Non-fiction<\/li>\n<li><strong>Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n<\/strong>: Nh\u00e0 Xu\u1ea5t B\u1ea3n Tr\u1ebb<\/li>\n<li><strong>N\u1ed9i dung ch\u00ednh<\/strong>: Cu\u1ed1n s\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng l\u0103ng k\u00ednh c\u1ee7a kinh t\u1ebf h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 21, t\u1eeb bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, c\u00e1ch m\u1ea1ng s\u1ed1, b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng \u0111\u1ebfn kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00ednh. T\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u00e1c khung ch\u00ednh s\u00e1ch v\u00e0 gi\u1ea3i ph\u00e1p c\u1ee5 th\u1ec3 nh\u1eb1m h\u01b0\u1edbng x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ebfn m\u1ee5c ti\u00eau cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch chung.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"2jeantirolevkintrcscakinhthchini\">2. Jean Tirole \u2013 V\u1ecb ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0 c\u1ee7a kinh t\u1ebf h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/h2>\n<h3 id=\"21chndungnhkinhthcotgiinobel\">2.1. Ch\u00e2n dung nh\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel<\/h3>\n<p><strong>Jean Tirole<\/strong> l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc c\u00f3 t\u1ea7m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n nay. \u00d4ng l\u00e0 nh\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c trao Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel Kinh t\u1ebf n\u0103m 2014 cho nh\u1eefng ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u1ed9t ph\u00e1 v\u1ec1 &#8220;s\u1ee9c m\u1ea1nh th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft&#8221;.<\/p>\n<p>Phong c\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng b\u1edfi vi\u1ec7c \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 c\u1ee7a l\u00fd thuy\u1ebft tr\u00f2 ch\u01a1i v\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc vi m\u00f4 \u0111\u1ec3 m\u1ed5 x\u1ebb c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ef1c ti\u1ec5n ph\u1ee9c t\u1ea1p. Thay v\u00ec \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng m\u00f4 h\u00ecnh l\u00fd thuy\u1ebft xa r\u1eddi th\u1ef1c t\u1ebf, <strong>Jean Tirole<\/strong> lu\u00f4n t\u00ecm c\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u1eefng khung ph\u00e2n t\u00edch c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng ch\u00ednh s\u00e1ch, gi\u00fap c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n.<\/p>\n<h3 id=\"22milinhgiagiinobelkinht2014vcunsch\">2.2. M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa gi\u1ea3i Nobel kinh t\u1ebf 2014 v\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch<\/h3>\n<p>Gi\u1ea3i Nobel n\u0103m 2014 vinh danh nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a <strong>Jean Tirole<\/strong> v\u1ec1 c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft c\u00e1c ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p b\u1ecb chi ph\u1ed1i b\u1edfi m\u1ed9t v\u00e0i c\u00f4ng ty l\u1edbn (\u0111\u1ed9c quy\u1ec1n nh\u00f3m) ho\u1eb7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ef1 nhi\u00ean. \u00d4ng \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft chung chung, \u00e1p d\u1ee5ng cho m\u1ecdi ng\u00e0nh l\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec7u qu\u1ea3. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch th\u00f4ng minh, t\u00f9y ch\u1ec9nh theo \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a t\u1eebng th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><strong>Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung<\/strong> ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 di\u1ec5n gi\u1ea3i v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng h\u1ecdc thu\u1eadt \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00f4ng ch\u00fang. Cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u00e0 n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1eb1m tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi: L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u kinh t\u1ebf ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap ch\u00fang ta x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n? N\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1eb7n k\u1ebd t\u1ea1i sao nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n can thi\u1ec7p v\u00e0o th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 quan tr\u1ecdng h\u01a1n, l\u00e0 ph\u1ea3i can thi\u1ec7p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng, th\u00fac \u0111\u1ea9y \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o l\u1ee3i \u00edch chung.<\/p>\n<h2 id=\"3bctchnidungctlicakinhthcvlichchung\">3. B\u00f3c t\u00e1ch n\u1ed9i dung c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung<\/h2>\n<p>\u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n gi\u00e1o tr\u00ecnh kinh t\u1ebf kh\u00f4 khan. <strong>Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung<\/strong> l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u01b0 duy, n\u01a1i t\u00e1c gi\u1ea3 d\u1eabn d\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc \u0111i qua nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 gai g\u00f3c nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1eadp lu\u1eadn ch\u1eb7t ch\u1ebd, d\u1ef1a tr\u00ean d\u1eef li\u1ec7u v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<h3 id=\"31kinhthckhngphilthpngvaitrmicanhkinht\">3.1. Kinh t\u1ebf h\u1ecdc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e1p ng\u00e0: Vai tr\u00f2 m\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e0 kinh t\u1ebf<\/h3>\n<p>Ngay t\u1eeb nh\u1eefng trang \u0111\u1ea7u ti\u00ean, <strong>Jean Tirole<\/strong> \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ra m\u1ed9t s\u1ee9 m\u1ec7nh m\u1edbi cho l\u0129nh v\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh. \u00d4ng cho r\u1eb1ng kinh t\u1ebf h\u1ecdc kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i c\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn x\u00e3 h\u1ed9i. Nh\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u1ea3i b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi &#8220;th\u00e1p ng\u00e0&#8221; h\u00e0n l\u00e2m, s\u1eed d\u1ee5ng chuy\u00ean m\u00f4n c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p nh\u1eefng ph\u00e2n t\u00edch kh\u00e1ch quan, l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf c\u00e1c l\u1ef1a ch\u1ecdn ch\u00ednh s\u00e1ch v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng vai tr\u00f2 c\u1ee7a nh\u00e0 kinh t\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh cu\u1ed1i c\u00f9ng, m\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin v\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 t\u01b0 duy \u0111\u1ec3 c\u00e1c c\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 nh\u00e0 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh s\u00e1ch c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng l\u1ef1a ch\u1ecdn s\u00e1ng su\u1ed1t h\u01a1n. Kinh t\u1ebf h\u1ecdc, theo \u00f4ng, l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 x\u00e3 h\u1ed9i, gi\u00fap ch\u00fang ta hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ea3i thi\u1ec7n n\u00f3.<\/p>\n<h3 id=\"32nhncvithtrngmtgcnhntph\">3.2. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u1edaI th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng: M\u1ed9t g\u00f3c nh\u00ecn \u0111\u1ed9t ph\u00e1<\/h3>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m trung t\u00e2m v\u00e0 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u00e0 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i trong c\u00e1ch nh\u00ecn nh\u1eadn m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng. Thay v\u00ec r\u01a1i v\u00e0o cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn c\u0169 k\u1ef9 gi\u1eefa &#8220;Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u00c0 Th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng&#8221; \u2013 xem ch\u00fang nh\u01b0 hai th\u1ebf l\u1ef1c \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u, m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 can thi\u1ec7p, m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 t\u1ef1 do \u2013 <strong>Tirole<\/strong> \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh c\u1ed9ng sinh: &#8220;Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u1edaI Th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng&#8221;.<\/p>\n<p>Trong m\u00f4 h\u00ecnh n\u00e0y, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng t\u00ecm c\u00e1ch thay th\u1ebf hay tri\u1ec7t ti\u00eau th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, vai tr\u00f2 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t &#8220;nh\u00e0 thi\u1ebft k\u1ebf th\u1ec3 ch\u1ebf&#8221;, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t ra &#8220;lu\u1eadt ch\u01a1i&#8221; c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 th\u00f4ng minh. M\u1ee5c ti\u00eau l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, v\u1edbi \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c t\u1eeb l\u1ee3i \u00edch c\u00e1 nh\u00e2n, c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eadn h\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3, s\u00e1ng t\u1ea1o nh\u01b0ng v\u1eabn h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi c\u00e1c m\u1ee5c ti\u00eau chung c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u1ea1o ra s\u00e2n ch\u01a1i, c\u00f2n c\u00e1c t\u00e1c nh\u00e2n kinh t\u1ebf s\u1ebd thi \u0111\u1ea5u tr\u00ean \u0111\u00f3.<\/p>\n<h3 id=\"33giimnhngthchthclncathk21qualngknhkinht\">3.3. Gi\u1ea3i m\u00e3 nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 21 qua l\u0103ng k\u00ednh kinh t\u1ebf<\/h3>\n<p>Ph\u1ea7n c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u00e0 vi\u1ec7c <strong>Jean Tirole<\/strong> \u00e1p d\u1ee5ng khung ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0o nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee5 th\u1ec3, cho th\u1ea5y kinh t\u1ebf h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 soi r\u1ecdi v\u00e0 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t gi\u1ea3i ph\u00e1p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n<h4 id=\"331binikhhu\">3.3.1. Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu<\/h4>\n<p><strong>Tirole<\/strong> g\u1ecdi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu l\u00e0 &#8220;th\u1ea5t b\u1ea1i th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed&#8221;. Nguy\u00ean nh\u00e2n g\u1ed1c r\u1ec5 l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;ngo\u1ea1i t\u00e1c ti\u00eau c\u1ef1c&#8221;: c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 doanh nghi\u1ec7p khi th\u1ea3i kh\u00ed nh\u00e0 k\u00ednh kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 chi ph\u00ed cho nh\u1eefng thi\u1ec7t h\u1ea1i m\u00e0 h\u1ecd g\u00e2y ra cho to\u00e0n x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng lai. V\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 chi ph\u00ed, h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i h\u00e0nh vi.<\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, gi\u1ea3i ph\u00e1p kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 tr\u00f4ng ch\u1edd v\u00e0o s\u1ef1 t\u1ef1 nguy\u1ec7n hay k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. \u00d4ng \u1ee7ng h\u1ed9 m\u1ea1nh m\u1ebd c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 kinh t\u1ebf nh\u01b0 <strong>thu\u1ebf carbon<\/strong> ho\u1eb7c h\u1ec7 th\u1ed1ng mua b\u00e1n gi\u1ea5y ph\u00e9p ph\u00e1t th\u1ea3i. B\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i gi\u00e1 cho carbon, ch\u00fang ta bu\u1ed9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m ph\u1ea3i t\u00ednh \u0111\u1ebfn chi ph\u00ed x\u00e3 h\u1ed9i trong c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u1eeb \u0111\u00f3 khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1ecd \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o c\u00f4ng ngh\u1ec7 s\u1ea1ch v\u00e0 gi\u1ea3m ph\u00e1t th\u1ea3i m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/p>\n<h4 id=\"332cchmngs\">3.3.2. C\u00e1ch m\u1ea1ng s\u1ed1<\/h4>\n<p>S\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a c\u00e1c g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u00f4ng ngh\u1ec7 (Big Tech) nh\u01b0 Google, Meta, Amazon \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c m\u1edbi cho c\u00e1c nh\u00e0 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft. <strong>Tirole<\/strong> ph\u00e2n t\u00edch s\u00e2u v\u1ec1 <strong>kinh t\u1ebf n\u1ec1n t\u1ea3ng (platform economy)<\/strong>, n\u01a1i hi\u1ec7u \u1ee9ng m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi (c\u00e0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng, n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u00e0ng gi\u00e1 tr\u1ecb) d\u1ec5 d\u00e0ng d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/p>\n<p>\u00d4ng ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh ch\u1ed1ng \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u00f9 h\u1ee3p. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, c\u1ea7n c\u00f3 nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi t\u1eadp trung v\u00e0o c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nh\u01b0 quy\u1ec1n ri\u00eang t\u01b0 d\u1eef li\u1ec7u, kh\u1ea3 n\u0103ng t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gi\u1eefa c\u00e1c n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c h\u00e0nh vi ch\u00e8n \u00e9p \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ea1nh tranh. M\u1ee5c ti\u00eau kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c c\u00f4ng ty l\u1edbn, m\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o m\u1ed9t s\u00e2n ch\u01a1i c\u1ea1nh tranh l\u00e0nh m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u1ea3y n\u1edf.<\/p>\n<h4 id=\"333thtrnglaongvbtbnhng\">3.3.3. Th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng lao \u0111\u1ed9ng v\u00e0 b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng<\/h4>\n<p>B\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng gia t\u0103ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00e2y b\u1ea5t \u1ed5n x\u00e3 h\u1ed9i s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t. <strong>Tirole<\/strong> ph\u00e2n t\u00edch c\u00e1c nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111a d\u1ea1ng, t\u1eeb t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a, s\u1ef1 thay th\u1ebf lao \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng h\u00f3a, cho \u0111\u1ebfn s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t trong h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c. \u00d4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p duy nh\u1ea5t m\u00e0 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c can thi\u1ec7p ch\u00ednh s\u00e1ch.<\/p>\n<p>C\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p n\u00e0y bao g\u1ed3m c\u1ea3i c\u00e1ch h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ec3 trang b\u1ecb k\u1ef9 n\u0103ng ph\u00f9 h\u1ee3p cho ng\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng trong n\u1ec1n kinh t\u1ebf s\u1ed1, x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i h\u1ec7 th\u1ed1ng an sinh x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng b\u1edfi qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i, v\u00e0 thi\u1ebft k\u1ebf l\u1ea1i h\u1ec7 th\u1ed1ng thu\u1ebf m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f4ng b\u1eb1ng h\u01a1n. \u00d4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng vi\u1ec7c gi\u1ea3i quy\u1ebft b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ea7n \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng kinh t\u1ebf b\u1ec1n v\u1eefng.<\/p>\n<h4 id=\"334khnghongtichnh\">3.3.4. Kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00ednh<\/h4>\n<p>T\u1eeb b\u00e0i h\u1ecdc c\u1ee7a cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00ednh to\u00e0n c\u1ea7u n\u0103m 2008, <strong>Jean Tirole<\/strong> ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eefng r\u1ee7i ro h\u1ec7 th\u1ed1ng ti\u1ec1m \u1ea9n trong ng\u00e0nh t\u00e0i ch\u00ednh. \u00d4ng ch\u1ec9 ra c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nh\u01b0 &#8220;r\u1ee7i ro \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c&#8221; (khi c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u00e0i ch\u00ednh s\u1eb5n s\u00e0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn r\u1ee7i ro l\u1edbn v\u00ec bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u00ednh ph\u1ee7 s\u1ebd gi\u1ea3i c\u1ee9u n\u1ebfu h\u1ecd s\u1ee5p \u0111\u1ed5) v\u00e0 s\u1ef1 thi\u1ebfu minh b\u1ea1ch.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u01b0\u01a1ng lai, \u00f4ng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u00e1c c\u01a1 ch\u1ebf gi\u00e1m s\u00e1t t\u00e0i ch\u00ednh ch\u1eb7t ch\u1ebd h\u01a1n, y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c ng\u00e2n h\u00e0ng ph\u1ea3i n\u1eafm gi\u1eef nhi\u1ec1u v\u1ed1n h\u01a1n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 h\u1ea5p th\u1ee5 thua l\u1ed7, v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c quy tr\u00ecnh x\u1eed l\u00fd ph\u00e1 s\u1ea3n hi\u1ec7u qu\u1ea3 cho c\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf t\u00e0i ch\u00ednh &#8220;qu\u00e1 l\u1edbn \u0111\u1ec3 s\u1ee5p \u0111\u1ed5&#8221;. Nh\u1eefng ph\u00e2n t\u00edch n\u00e0y cho th\u1ea5y s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a m\u1ed9t khung ph\u00e1p l\u00fd t\u00e0i ch\u00ednh v\u1eefng ch\u1eafc \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 to\u00e0n b\u1ed9 n\u1ec1n kinh t\u1ebf.<\/p>\n<h2 id=\"4imnhnvgitrnibt\">4. \u0110i\u1ec3m nh\u1ea5n v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb n\u1ed5i b\u1eadt<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>L\u1eadp lu\u1eadn s\u1eafc b\u00e9n, d\u1eef li\u1ec7u thuy\u1ebft ph\u1ee5c<\/strong>: M\u1ecdi ph\u00e2n t\u00edch trong s\u00e1ch \u0111\u1ec1u d\u1ef1a tr\u00ean n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00fd thuy\u1ebft kinh t\u1ebf v\u1eefng ch\u1eafc v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c minh h\u1ecda b\u1eb1ng c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u, v\u00ed d\u1ee5 th\u1ef1c t\u1ebf, gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o c\u00e1c k\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra.<\/li>\n<li><strong>T\u1ea7m nh\u00ecn v\u0129 m\u00f4 v\u00e0 t\u00ednh \u1ee9ng d\u1ee5ng cao<\/strong>: Cu\u1ed1n s\u00e1ch kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf vi\u1ec7c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 c\u00f2n m\u1ea1nh d\u1ea1n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u00e1c h\u01b0\u1edbng gi\u1ea3i ph\u00e1p v\u00e0 khung ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee5 th\u1ec3, mang l\u1ea1i gi\u00e1 tr\u1ecb th\u1ef1c ti\u1ec5n cho c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh s\u00e1ch v\u00e0 c\u00f4ng d\u00e2n.<\/li>\n<li><strong>L\u1ed1i vi\u1ebft s\u00e1ng r\u00f5, d\u1ec5 ti\u1ebfp c\u1eadn<\/strong>: M\u1eb7c d\u00f9 b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1eefng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 ph\u1ee9c t\u1ea1p, <strong>Jean Tirole<\/strong> \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c di\u1ec5n gi\u1ea3i ch\u00fang b\u1eb1ng m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef s\u00e1ng s\u1ee7a, m\u1ea1ch l\u1ea1c, gi\u00fap \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 ph\u1ed5 th\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ed1t l\u00f5i.<\/li>\n<li><strong>Kh\u01a1i ngu\u1ed3n t\u01b0 duy ph\u1ea3n bi\u1ec7n<\/strong>: T\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng \u00e1p \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi duy nh\u1ea5t. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, \u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c g\u00f3c nh\u00ecn kh\u00e1c nhau, ph\u00e2n t\u00edch \u01b0u nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a t\u1eebng gi\u1ea3i ph\u00e1p v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc t\u1ef1 suy ng\u1eabm, h\u00ecnh th\u00e0nh quan \u0111i\u1ec3m ri\u00eang.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"5trchdnntngtrongkinhthcvlichchung\">5. Tr\u00edch d\u1eabn \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng trong Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>&#8220;Kinh t\u1ebf h\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 l\u1ee3i \u00edch chung. N\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf v\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch gi\u00fap x\u00e3 h\u1ed9i v\u1eadn h\u00e0nh t\u1ed1t h\u01a1n.&#8221;<\/p>\n<ul>\n<li>B\u00ecnh lu\u1eadn: C\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y t\u00f3m g\u1ecdn s\u1ee9 m\u1ec7nh v\u00e0 tinh th\u1ea7n c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 cu\u1ed1n s\u00e1ch, \u0111\u1ecbnh v\u1ecb l\u1ea1i vai tr\u00f2 c\u1ee7a kinh t\u1ebf h\u1ecdc nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 c\u1ea3i t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p>&#8220;M\u1ee5c ti\u00eau kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1eb7t nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ed1ng l\u1ea1i th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, m\u00e0 l\u00e0 l\u00e0m cho ch\u00fang ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi nhau.&#8221;<\/p>\n<ul>\n<li>B\u00ecnh lu\u1eadn: \u0110\u00e2y l\u00e0 tuy\u00ean ng\u00f4n cho g\u00f3c nh\u00ecn &#8220;Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u1edaI Th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng&#8221;, m\u1ed9t t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9t ph\u00e1 gi\u00fap tho\u00e1t kh\u1ecfi l\u1ed1i m\u00f2n tranh lu\u1eadn c\u0169.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p>&#8220;Kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i gi\u00e1 cho carbon, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng.&#8221;<\/p>\n<ul>\n<li>B\u00ecnh lu\u1eadn: M\u1ed9t kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh \u0111anh th\u00e9p v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f4ng c\u1ee5 kinh t\u1ebf \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, cho th\u1ea5y s\u1ef1 c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh s\u00e1ch.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"6itngphhpvlikhuyncsch\">6. \u0110\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u00e0 l\u1eddi khuy\u00ean \u0111\u1ecdc s\u00e1ch<\/h2>\n<p><strong>Nh\u1eefng ai n\u00ean \u0111\u1ecdc:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Sinh vi\u00ean v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c ng\u00e0nh kinh t\u1ebf, ch\u00ednh s\u00e1ch c\u00f4ng, quan h\u1ec7 qu\u1ed1c t\u1ebf.<\/li>\n<li>C\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh s\u00e1ch, nh\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd doanh nghi\u1ec7p mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u1ec1 c\u00e1c xu h\u01b0\u1edbng to\u00e0n c\u1ea7u.<\/li>\n<li>\u0110\u1ed9c gi\u1ea3 ph\u1ed5 th\u00f4ng y\u00eau th\u00edch th\u1ec3 lo\u1ea1i s\u00e1ch non-fiction, mu\u1ed1n trang b\u1ecb t\u01b0 duy ph\u1ea3n bi\u1ec7n v\u00e0 hi\u1ec3u s\u00e2u h\u01a1n v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1eddi s\u1ef1 \u0111ang \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi.<\/li>\n<li>B\u1ea5t c\u1ee9 ai quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng h\u01a1n.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Ai c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y ch\u01b0a ph\u00f9 h\u1ee3p:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm ki\u1ebfm s\u00e1ch d\u1ea1y l\u00e0m gi\u00e0u nhanh ch\u00f3ng ho\u1eb7c c\u00e1c m\u1eb9o kinh doanh \u0111\u01a1n gi\u1ea3n.<\/li>\n<li>Ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ecm hi\u1ec3u kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00e0 mong mu\u1ed1n m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch nh\u1eadp m\u00f4n c\u01a1 b\u1ea3n. Cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 t\u1eadp trung v\u00e0 t\u01b0 duy nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"7muaschkinhthcvlichchungchnhhngtitiki\">7. Mua s\u00e1ch Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung ch\u00ednh h\u00e3ng t\u1ea1i Tiki<\/h2>\n<p>\u0110\u1ec3 ti\u1ebfp thu tr\u1ecdn v\u1eb9n nh\u1eefng tri th\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb trong m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m kinh \u0111i\u1ec3n nh\u01b0 <strong>Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung<\/strong>, vi\u1ec7c s\u1edf h\u1eefu m\u1ed9t \u1ea5n b\u1ea3n ch\u00ednh h\u00e3ng v\u1edbi ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng in \u1ea5n t\u1ed1t nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft. Tiki cam k\u1ebft mang \u0111\u1ebfn cho b\u1ea1n \u0111\u1ecdc <strong>s\u00e1ch ch\u00ednh h\u00e3ng 100%<\/strong> t\u1eeb Nh\u00e0 Xu\u1ea5t B\u1ea3n Tr\u1ebb, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o n\u1ed9i dung \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c ch\u1ec9n chu.<\/p>\n<p>Khi mua s\u00e1ch t\u1ea1i Tiki, b\u1ea1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ch\u00ednh s\u00e1ch <strong>giao h\u00e0ng nhanh 2h TikiNOW<\/strong>, cho ph\u00e9p <strong>m\u1edf h\u1ed9p ki\u1ec3m tra khi nh\u1eadn h\u00e0ng<\/strong> v\u00e0 <strong>\u0111\u1ed5i tr\u1ea3 mi\u1ec5n ph\u00ed<\/strong> n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 l\u1ed7i n\u00e0o t\u1eeb nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, v\u1edbi cam k\u1ebft <strong>ho\u00e0n ti\u1ec1n 200% n\u1ebfu ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u00e0ng gi\u1ea3<\/strong>, b\u1ea1n ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean t\u00e2m \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o cu\u1ed1n s\u00e1ch gi\u00e1 tr\u1ecb n\u00e0y.<\/p>\n<h2 id=\"8cccuhilinquan\">8. C\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi li\u00ean quan<\/h2>\n<h3 id=\"81cncnntngkinhtcschnykhng\">8.1. C\u1ea7n c\u00f3 n\u1ec1n t\u1ea3ng kinh t\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch n\u00e0y kh\u00f4ng?<\/h3>\n<p>Kh\u00f4ng b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u00f3 n\u1ec1n t\u1ea3ng kinh t\u1ebf h\u1ecdc chuy\u00ean s\u00e2u, v\u00ec t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 hi\u1ec3u. Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu b\u1ea1n \u0111\u00e3 c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u01a1 b\u1ea3n v\u1ec1 kinh t\u1ebf vi m\u00f4 v\u00e0 v\u0129 m\u00f4, b\u1ea1n s\u1ebd ti\u1ebfp thu c\u00e1c lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a s\u00e1ch m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 d\u00e0ng v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n.<\/p>\n<h3 id=\"82schckhckhng\">8.2. S\u00e1ch c\u00f3 kh\u00f3 \u0111\u1ecdc kh\u00f4ng?<\/h3>\n<p>S\u00e1ch c\u00f3 \u0111\u1ed9 kh\u00f3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh v\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 t\u1eadp trung cao t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc gi\u1ea3i tr\u00ed nhanh ch\u00f3ng. Tuy nhi\u00ean, l\u1ed1i vi\u1ebft m\u1ea1ch l\u1ea1c v\u00e0 c\u00e1c v\u00ed d\u1ee5 th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 gi\u00fap c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u1ee9c t\u1ea1p tr\u1edf n\u00ean d\u1ec5 h\u00ecnh dung h\u01a1n. Ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng tri th\u1ee9c b\u1ea1n nh\u1eadn l\u1ea1i sau khi \u0111\u1ecdc xong ho\u00e0n to\u00e0n x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi c\u00f4ng s\u1ee9c b\u1ecf ra.<\/p>\n<h3 id=\"83sovinhngschkinhthcphthngkhcthsao\">8.3. So v\u1edbi nh\u1eefng s\u00e1ch kinh t\u1ebf h\u1ecdc ph\u1ed5 th\u00f4ng kh\u00e1c th\u00ec sao?<\/h3>\n<p>So v\u1edbi c\u00e1c s\u00e1ch kinh t\u1ebf h\u1ecdc ph\u1ed5 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng t\u1eadp trung v\u00e0o m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 h\u1eb9p ho\u1eb7c k\u1ec3 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n th\u00fa v\u1ecb (nh\u01b0 <em>Kinh T\u1ebf H\u1ecdc H\u00e0i H\u01b0\u1edbc<\/em>), <strong>Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung<\/strong> c\u00f3 quy m\u00f4 l\u1edbn h\u01a1n v\u00e0 mang t\u00ednh h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u01a1n. N\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u1ea3i th\u00edch &#8220;c\u00e1i g\u00ec&#8221; v\u00e0 &#8220;t\u1ea1i sao&#8221;, m\u00e0 c\u00f2n \u0111i s\u00e2u v\u00e0o vi\u1ec7c &#8220;n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o&#8221;, cung c\u1ea5p m\u1ed9t khung t\u01b0 duy to\u00e0n di\u1ec7n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n<h3 id=\"84schcbnebooktrntikikhngvnnchnbnno\">8.4. S\u00e1ch c\u00f3 b\u1ea3n ebook tr\u00ean Tiki kh\u00f4ng v\u00e0 n\u00ean ch\u1ecdn b\u1ea3n n\u00e0o?<\/h3>\n<p>B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m tra tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u00ean website ho\u1eb7c \u1ee9ng d\u1ee5ng Tiki \u0111\u1ec3 xem phi\u00ean b\u1ea3n ebook c\u00f3 s\u1eb5n hay kh\u00f4ng. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f3 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng tri th\u1ee9c cao v\u00e0 c\u1ea7n s\u1ef1 nghi\u1ec1n ng\u1eabm nh\u01b0 cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y, nhi\u1ec1u \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 v\u1eabn \u01b0u ti\u00ean phi\u00ean b\u1ea3n s\u00e1ch gi\u1ea5y. S\u00e1ch gi\u1ea5y gi\u00fap b\u1ea1n d\u1ec5 d\u00e0ng ghi ch\u00fa, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n quan tr\u1ecdng v\u00e0 c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u1ecdc s\u00e2u h\u01a1n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng mang gi\u00e1 tr\u1ecb s\u01b0u t\u1ea7m.<\/p>\n<h2 id=\"likt\">L\u1eddi k\u1ebft<\/h2>\n<p><strong>Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec L\u1ee3i \u00cdch Chung<\/strong> kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 c\u00f4ng c\u1ee5 t\u01b0 duy m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u v\u00e0 c\u1ea3i t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi. <strong>Jean Tirole<\/strong> \u0111\u00e3 trao cho ch\u00fang ta m\u1ed9t l\u0103ng k\u00ednh th\u00f4ng tu\u1ec7 \u0111\u1ec3 nh\u00ecn nh\u1eadn nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u1ee9c t\u1ea1p nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi th\u1eafp l\u00ean ni\u1ec1m tin r\u1eb1ng b\u1eb1ng tri th\u1ee9c v\u00e0 s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf l\u1ee1 cho nh\u1eefng b\u1ed9 \u00f3c t\u00f2 m\u00f2 v\u00e0 nh\u1eefng tr\u00e1i tim quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn v\u1eadn m\u1ec7nh chung c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i. S\u1edf h\u1eefu ngay ki\u1ec7t t\u00e1c kinh t\u1ebf h\u1ecdc n\u00e0y t\u1ea1i Tiki \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u00e1ch ch\u00ednh h\u00e3ng 100%, gi\u00e1 t\u1ed1t v\u00e0 nh\u1eadn h\u00e0ng si\u00eau t\u1ed1c v\u1edbi d\u1ecbch v\u1ee5 giao nhanh 2h.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi\u1eefa nh\u1eefng tranh c\u00e3i v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00ednh hay s\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a c\u00e1c g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u00f4ng ngh\u1ec7, li\u1ec7u kinh t\u1ebf h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 mang \u0111\u1ebfn c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung, thay v\u00ec ch\u1ec9 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho m\u1ed9t nh\u00f3m nh\u1ecf? Jean Tirole, qua Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-102274","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-review-sach"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v19.7 (Yoast SEO v20.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Review Kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung: Ki\u1ebfn t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p | TIKI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Review Kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung: Ki\u1ebfn t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gi\u1eefa nh\u1eefng tranh c\u00e3i v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00ednh hay s\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a c\u00e1c g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u00f4ng ngh\u1ec7, li\u1ec7u kinh t\u1ebf h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 mang \u0111\u1ebfn c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung, thay v\u00ec ch\u1ec9 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho m\u1ed9t nh\u00f3m nh\u1ecf? Jean Tirole, qua Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TIKI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-05-09T15:45:44+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Nguyen Vy\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Nguyen Vy\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/\",\"url\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/\",\"name\":\"Review Kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung: Ki\u1ebfn t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p | TIKI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-05-09T15:45:44+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-09T15:45:44+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/55cee1bbf6c1e221b3096d98d5c18321\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Trang ch\u1ee7\",\"item\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Review S\u1ea3n Ph\u1ea9m\",\"item\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-san-pham\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Review S\u00e1ch Hay\",\"item\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-san-pham\/review-sach\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Review Kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung: Ki\u1ebfn t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/\",\"name\":\"Tiki\",\"description\":\"T\u00ecm Ki\u1ebfm - Ti\u1ebft Ki\u1ec7m\",\"alternateName\":\"Tiki\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/55cee1bbf6c1e221b3096d98d5c18321\",\"name\":\"Nguyen Vy\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9c75b605a00063af4c269117451f9c040fdcccd34e9baa570bab4057940711a?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9c75b605a00063af4c269117451f9c040fdcccd34e9baa570bab4057940711a?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nguyen Vy\"},\"url\":\"https:\/\/tiki.vn\/blog\/author\/vynt1811\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Review Kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung: Ki\u1ebfn t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p | TIKI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Review Kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung: Ki\u1ebfn t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p","og_description":"Gi\u1eefa nh\u1eefng tranh c\u00e3i v\u1ec1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00ednh hay s\u1ef1 tr\u1ed7i d\u1eady c\u1ee7a c\u00e1c g\u00e3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 c\u00f4ng ngh\u1ec7, li\u1ec7u kinh t\u1ebf h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 mang \u0111\u1ebfn c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung, thay v\u00ec ch\u1ec9 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho m\u1ed9t nh\u00f3m nh\u1ecf? Jean Tirole, qua Kinh T\u1ebf H\u1ecdc V\u00ec [&hellip;]","og_url":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/","og_site_name":"TIKI","article_published_time":"2026-05-09T15:45:44+00:00","author":"Nguyen Vy","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi":"Nguyen Vy","\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"22 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/","url":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/","name":"Review Kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung: Ki\u1ebfn t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p | TIKI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#website"},"datePublished":"2026-05-09T15:45:44+00:00","dateModified":"2026-05-09T15:45:44+00:00","author":{"@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/55cee1bbf6c1e221b3096d98d5c18321"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-kinh-te-hoc-vi-loi-ich-chung\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Trang ch\u1ee7","item":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Review S\u1ea3n Ph\u1ea9m","item":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-san-pham\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Review S\u00e1ch Hay","item":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/review-san-pham\/review-sach\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Review Kinh t\u1ebf h\u1ecdc v\u00ec l\u1ee3i \u00edch chung: Ki\u1ebfn t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#website","url":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/","name":"Tiki","description":"T\u00ecm Ki\u1ebfm - Ti\u1ebft Ki\u1ec7m","alternateName":"Tiki","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/55cee1bbf6c1e221b3096d98d5c18321","name":"Nguyen Vy","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9c75b605a00063af4c269117451f9c040fdcccd34e9baa570bab4057940711a?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9c75b605a00063af4c269117451f9c040fdcccd34e9baa570bab4057940711a?s=96&d=mm&r=g","caption":"Nguyen Vy"},"url":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/author\/vynt1811\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102274\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tiki.vn\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}