NỘI DUNG CHÍNH

Trong bối cảnh Việt Nam đứng trước ngưỡng cửa của một giai đoạn phát triển mới, “Bước nhảy vọt kinh tế Việt Nam: Nâng cao năng suất, đổi mới sáng tạo và con đường trở thành nước có thu nhập cao” mang đến một câu trả lời trực diện và giàu tính chiến lược cho câu hỏi lớn: làm thế nào để Việt Nam bứt phá và vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

Cuốn sách không chỉ dừng lại ở việc phân tích thực trạng, mà còn đề xuất một lộ trình phát triển toàn diện, dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và sức mạnh nội sinh của nền kinh tế.

Tác phẩm được chấp bút bởi hai học giả uy tín: TS. Đinh Trường Hinh, chuyên gia kinh tế với hơn 35 năm làm việc tại Ngân hàng Thế giới và kinh nghiệm nghiên cứu toàn cầu, cùng GS.TS. Nguyễn Trọng Hoài, nhà nghiên cứu hàng đầu về kinh tế phát triển tại Việt Nam, gắn bó với Đại học Kinh tế TP.HCM và nhiều chương trình hợp tác quốc tế. Sự kết hợp giữa góc nhìn quốc tế và hiểu biết sâu sắc bối cảnh trong nước giúp cuốn sách đạt được độ tin cậy cao cả về học thuật lẫn thực tiễn.

Về nội dung, cuốn sách được cấu trúc thành 5 phần chính, với 14 chương, đi từ chẩn đoán mô hình tăng trưởng hiện tại đến đề xuất chiến lược chuyển đổi dài hạn. Các tác giả chỉ ra rằng, tăng trưởng của Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua chủ yếu dựa vào vốn và lao động giá rẻ, trong khi năng suất và hàm lượng công nghệ còn hạn chế. Nếu không có cải cách mạnh mẽ, nền kinh tế có nguy cơ chững lại khi tiệm cận ngưỡng thu nhập trung bình cao.

Từ đó, cuốn sách mở rộng phân tích sang các trụ cột then chốt: nâng cấp công nghiệp và xuất khẩu, phát triển khu vực dịch vụ hỗ trợ, củng cố ổn định kinh tế vĩ mô, tăng cường vai trò của doanh nghiệp trong nước, và đặc biệt là đầu tư vào vốn con người thông qua cải cách giáo dục, thị trường lao động, chính sách di cư, ứng phó già hóa dân số và thúc đẩy sự tham gia của lao động nữ. Tất cả được đặt trong một tầm nhìn xuyên suốt: chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, từ phụ thuộc bên ngoài sang năng lực nội tại.

Phần I tập trung phân tích mô hình tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu của Việt Nam, chỉ ra những dấu hiệu chững lại và nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình.
Phần II đi sâu vào thương mại và nâng cấp công nghiệp, nhấn mạnh vai trò của xuất khẩu, hàm lượng công nghệ và sự cần thiết phải tiến lên các nấc thang giá trị cao hơn.
Phần III xem xét các ràng buộc kinh tế vĩ mô trong bối cảnh toàn cầu biến động, từ đó đề xuất các trụ cột chiến lược phát triển bền vững.
Phần IV đặt trọng tâm vào doanh nghiệp trong nước và chính sách đổi mới sáng tạo – yếu tố then chốt để nâng cao năng lực nội sinh.
Phần V bàn về nguồn vốn con người với các vấn đề lớn như giáo dục, thị trường lao động, di cư, già hóa dân số và vai trò của lao động nữ.

Điểm ấn tượng của cuốn sách nằm ở cách tiếp cận liên ngành và hệ thống. Không chỉ là một công trình kinh tế thuần túy, sách kết nối các yếu tố giáo dục, công nghệ, nhân khẩu học và thể chế để phác họa một bức tranh phát triển toàn diện. Nội dung được trình bày khoa học, có biểu đồ và dữ liệu minh họa, đồng thời mỗi chương có thể đọc độc lập như một chuyên đề nghiên cứu, giúp người đọc dễ dàng tiếp cận và tra cứu.

Bên cạnh đó, cuốn sách còn nổi bật ở tính thời sự và giá trị ứng dụng cao. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, các phân tích và khuyến nghị trong sách không chỉ mang tính học thuật mà còn có thể trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho việc hoạch định chính sách, nghiên cứu và giảng dạy.

Với nội dung chuyên sâu nhưng được trình bày dễ tiếp cận, cuốn sách đặc biệt phù hợp với nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách, giảng viên – sinh viên khối kinh tế, cũng như những độc giả quan tâm đến tương lai phát triển của Việt Nam.

Đây không chỉ là một cuốn sách để đọc, mà còn là một công cụ để suy ngẫm và hành động trong hành trình đưa Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Sách thuộc Tủ sách Khoa học – Kinh tế của Omega+

MỤC LỤC CUỐN SÁCH:

Chương 1: Tổng quan: Phác thảo bước nhảy tiếp theo của Việt Nam – Năng suất lao động, đổi mới sáng tạo và khát vọng đạt mức thu nhập cao

PHẦN I. CHẨN ĐOÁN TĂNG TRƯỞNG VÀ THAY ĐỔI CƠ CẤU

Chương 2: Mô hình tăng trưởng từ trước tới nay và chuyển đổi cơ cấu

Chương 3: Viễn cảnh tăng trưởng

Phụ lục 3.1: Thoát bẫy thu nhập trung bình

PHẦN II. THƯƠNG MẠI VÀ NÂNG CẤP CÔNG NGHIỆP

Chương 4: Các cơ hội xuất khẩu

Phụ lục 4.1: Danh mục các nhóm hàng xuất khẩu

Chương 5: Hàm lượng công nghệ trong hàng xuất khẩu và tiềm năng thay thế nhập khẩu

Phụ lục 5.1: Hàng xuất khẩu theo phân loại công nghệ

Phụ lục 5.2: Thay thế nhập khẩu

Chương 6: Phát triển dịch vụ phục vụ xuất khẩu

PHẦN III. NHỮNG RÀNG BUỘC KINH TẾ VĨ MÔ VÀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN

Chương 7: Những ràng buộc kinh tế vĩ mô và chiến lược phát triển

PHẦN IV. DOANH NGHIỆP TRONG NƯỚC VÀ CHÍNH SÁCH ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Chương 8: Hội nhập doanh nghiệp tư nhân trong nước vào chuỗi giá trị toàn cầu

Chương 9: Chính sách đổi mới sáng tạo

PHẦN V. NGUỒN VỐN CON NGƯỜI TRONG MỘT XÃ HỘI BIẾN ĐỔI

Chương 10: Cải cách thị trường lao động

Chương 11: Đẩy mạnh vai trò của giáo dục

Chương 12: Di cư ngược và chính sách vượt bẫy thu nhập trung bình

Chương 13: Ứng phó với già hóa dân số

Chương 14: Tăng cường sự tham gia của lao động nữ

THÔNG TIN TÁC GIẢ

Tác giả Đinh Trường Hinh:

Hiện là nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Chính sách cho Các Nước Phát Triển tại Ma-rốc, đồng thời là Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc điều hành của Công ty TNHH Economic Growth and Transformation có trụ sở tại Great Falls, Virginia, Hoa Kỳ. Ông tốt nghiệp hạng ưu ngành kinh tế học và toán học tại Đại học New York năm 1975, sau đó tiếp tục nhận bằng Thạc sĩ kinh tế, Thạc sĩ kỹ sư công nghiệp và Tiến sĩ kinh tế tại Đại học Pittsburgh vào năm 1978. Ông từng được tuyển chọn vào chương trình Chuyên gia trẻ (Young Professionals) của Nhóm Ngân hàng Thế giới tại Washington, D.C., nơi ông làm việc hơn 35 năm và đảm nhiệm nhiều vị trí cấp cao, với chức vụ cuối cùng là Trưởng nhóm Chuyên gia Kinh tế tại Văn phòng Phó Chủ tịch Cấp cao kiêm Chuyên gia Kinh tế trưởng.
Tiến sĩ Đinh Trường Hinh có kinh nghiệm sâu rộng trong lĩnh vực phát triển, từng làm việc tại nhiều khu vực như châu Phi, châu Á, Trung Đông và Mỹ Latinh. Ông là tác giả và đồng tác giả của nhiều công trình xuất bản bằng tiếng Anh và tiếng Pháp bởi Ngân hàng Thế giới, Nhà xuất bản Đại học Oxford và Trung tâm Chính sách cho các nước phát triển, cùng nhiều bài báo trên các tạp chí chuyên ngành về tài chính công, tài chính quốc tế và công nghiệp hóa. Một số cuốn sách tiêu biểu của ông có thể kể đến như Tales from the Development Frontier (2013), Light Manufacturing in Vietnam (2013), Jobs, Industrialization, and Globalization (2017), Morocco (2020) và COVID-19 and Developing Countries (2022).

Tác giả Nguyễn Trọng Hoài:

Ông là Giáo sư Kinh tế tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH). Trong giai đoạn 2011–2021, ông giữ chức Phó Hiệu trưởng UEH, phụ trách quan hệ quốc tế và nghiên cứu học thuật. Trong thời gian này, ông đồng thời điều hành Chương trình Việt Nam – Hà Lan, một sáng kiến hợp tác giữa UEH và Viện Nghiên cứu Xã hội Quốc tế thuộc Đại học Erasmus Rotterdam. Ông cũng từng là thành viên của Trung tâm Kiểm định Chất lượng Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2016–2020.
Hiện nay, ông giữ vai trò Phó Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Kinh doanh và Kinh tế Châu Á (JABES), tạp chí chính thức của UEH với phiên bản tiếng Anh được chỉ mục quốc tế trong Scopus và xếp hạng Q1. Từ năm 2021, ông đồng thời là thành viên cố vấn của Tạp chí Quản trị Kinh doanh châu Á – Thái Bình Dương và là thành viên Hội đồng Khoa học Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2020-2025. Các nghiên cứu của ông trải rộng trên nhiều lĩnh vực như phát triển bền vững, quốc tế hóa giáo dục, tăng trưởng xanh, hành vi xanh, y tế công, phát triển vùng và đô thị. Ông cũng là tác giả của nhiều sách chuyên khảo gần đây về các chủ đề này, tiêu biểu như các công trình về quốc tế hóa giáo dục, đô thị thông minh, các chủ đề phát triển chọn lọc và khung phân tích điều chỉnh hành vi hướng tới tăng trưởng xanh tại các đô thị Việt Nam.

TRÍCH ĐOẠN HAY

“Việt Nam đang ở thời điểm then chốt trong quá trình phát triển kinh tế. Mặc dù đã đạt những tiến bộ đáng kể, Việt Nam vẫn cần tiếp tục thực hiện những cải cách sâu rộng hơn nữa để duy trì tăng trưởng và đảm bảo thịnh vượng lâu dài. Bằng cách giải quyết những bất cập của thị trường lao động, đầu tư vào nguồn nhân lực và đón đầu những chuyển dịch kinh tế toàn cầu, Việt Nam sẽ kiến tạo được một tương lai vững mạnh, cạnh tranh và toàn diện cho lực lượng lao động và toàn xã hội.”
“Về cơ bản, Việt Nam đang trong thời điểm bước ngoặt mang tính chiến lược: phải chuyển đổi từ tăng trưởng dựa trên đầu vào sang tăng trưởng dựa trên năng suất, và từ phụ thuộc vào tác nhân nước ngoài sang dựa trên năng lực nội sinh. Muốn đạt mục tiêu thu nhập cao, Việt Nam phải thực hiện các cải cách cơ cấu sâu sắc.”
“Lộ trình Việt Nam phấn đấu đạt mức thu nhập cao hiện nay đang diễn ra trong bối cảnh những thách thức toàn cầu chưa từng có, làm thay đổi căn bản môi trường phát triển mà các quốc gia phải đối mặt […] Những chuyển dịch toàn cầu này đòi hỏi Việt Nam phải xem xét lại một cách căn bản chiến lược phát triển của mình. Môi trường bên ngoài với thị trường mở, luật lệ ổn định, lộ trình công nghiệp hóa hướng xuất khẩu rõ ràng vốn giúp Việt Nam đạt được thành công ban đầu đang nhường chỗ cho một bối cảnh phức tạp và bất định hơn, đòi hỏi phải tăng cường năng lực nội địa cũng như sức mạnh thể chế.”
“Việt Nam đang đứng trước ngã ba lịch sử, nơi mà thành công trong quá khứ mang lại sự tự tin nhưng không nhất thiết là định hướng cho tương lai. Trở thành quốc gia thu nhập cao là mục tiêu trong tầm tay, nhưng không phải là điều chắc chắn sẽ xảy ra. Muốn thành công, Việt Nam phải vượt ra khỏi vùng an toàn tích lũy nhân tố sản xuất và hướng tới một lĩnh vực nhiều thách thức hơn. Đó là tăng trưởng dựa trên năng suất, là phát triển năng lực nội địa, đồng thời duy trì hội nhập quốc tế, thúc đẩy đổi mới-sáng tạo nhưng phải đảm bảo hòa nhập, mang lại lợi ích cho mọi tầng lớp xã hội.”
“Mục tiêu ở đây là tăng trưởng bền vững, bao trùm nhằm nâng cao mức sống, đồng thời đảm bảo ổn định kinh tế và gắn kết xã hội. Muốn vậy, đòi hỏi đất nước phải thực hiện chính sách đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, được hỗ trợ bởi các thể chế hiệu quả và phân bổ nguồn lực hợp lý. Con đường phía trước đòi hỏi phải có tầm nhìn táo bạo, năng lực thực hiện hiệu quả, quyết tâm chung của chính phủ, người dân, doanh nghiệp hướng tới sự xuất sắc và công bằng, tôn vinh quá khứ vẻ vang của Việt Nam, đồng thời hướng tới một tương lai tươi sáng hơn.”
“Mỗi quốc gia đều đi theo một con đường riêng được định hình bởi hoàn cảnh cụ thể, nhưng tất cả đều có một số điểm chung: thể chế mạnh, tư duy chiến lược, quyết tâm không gì lay chuyển hướng đến thành công xuất sắc và công bằng thông qua phát triển nguồn vốn con người.
Con đường của Việt Nam cũng sẽ mang đậm dấu ấn riêng, được định hình bởi hệ thống chính trị, vị trí địa lý, thể chế và vị thế đặc thù trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu […] Tuy nhiên, Việt Nam cũng đối mặt với những thách thức dai dẳng, bao gồm tăng trưởng năng suất thấp, năng lực doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, thể chế manh mún, áp lực xã hội và môi trường ngày càng gia tăng.”
“Khái niệm “bẫy thu nhập trung bình” được Gill và Kharas nêu ra lần đầu tiên trong một báo cáo của Ngân hàng Thế giới năm 2007, mô tả xu hướng các nước giảm tốc độ tăng trưởng một cách hệ thống sau khi đạt mức thu nhập trung bình. Mô hình này phản ánh hiện tượng lợi suất giảm dần từ đầu tư vốn và tích lũy nhân tố sản xuất, một đặc trưng của quá trình chuyển đổi từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu.”

Giá sản phẩm trên Tiki đã bao gồm thuế theo luật hiện hành. Bên cạnh đó, tuỳ vào loại sản phẩm, hình thức và địa chỉ giao hàng mà có thể phát sinh thêm chi phí khác như phí vận chuyển, phụ phí hàng cồng kềnh, thuế nhập khẩu (đối với đơn hàng giao từ nước ngoài có giá trị trên 1 triệu đồng).....

So sánh giá Bước Nhảy Vọt Kinh Tế Việt Nam - Nâng Cao Năng Suất, Đổi Mới Sáng Tạo Và Con Đường Trở Thành Nước Có Thu Nhập Cao - TS Đinh Trường Hinh, GS TS Nguyễn Trọng Hoài - Omega Plus